Certyfikuj się! Zdobywaj nowe rynki

Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi jeden z priorytetów polityki gospodarczej Komisji Europejskiej na najbliższe lata. Jednym z narzędzi standaryzacji procesów przetwarzania odpadów i nadawania im „drugiego życia” są certyfikaty takie jak: Niebieski Anioł (Blauer Engel, Blue Angel), EuCertPlast oraz ISCC+. Posługiwanie się nimi stanowi gwarancję zgodności procesów produkcji z założeniami gospodarki obiegu zamkniętego. W Polsce wciąż jeszcze, niestety, nie doceniamy znaczenia tych standardów i certyfikatów. Jeśli jednak polski przedsiębiorca chciałby nawiązać współpracę z przedsiębiorcą z Niemiec, Czech, Francji czy Holandii, musi się liczyć z tym, że pierwszym pytaniem będzie pytanie o stosowany certyfikat potwierdzający wdrożenie standardów przetwarzania odpadów zgodnie z założeniami gospodarki obiegu zamkniętego.

Czym jest Gospodarka Obiegu Zamkniętego?

 W Polsce wciąż jeszcze podchodzimy do tego zagadnienia bardziej marketingowo niż wdrożeniowo. Wprawdzie znamy pojęcie gospodarki obiegu zamkniętego, ale w niewielkim stopniu w pełni realizujemy wszystkie założenia tej koncepcji.

Dla przypomnienia, Gospodarka Obiegu Zamkniętego (gospodarka cyrkularna) to koncepcja zmierzająca do racjonalnego wykorzystania zasobów oraz ograniczanie negatywnego oddziaływania na środowisko wytwarzanych produktów. Ma na celu minimalizację zużycia surowców oraz powstawania odpadów, a tym samym zmniejszanie emisji i poziomów wykorzystywania energii, poprzez tworzenie zamkniętej pętli procesów, w której powstające odpady traktowane są jako surowce w kolejnych etapach produkcyjnych.

Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi jeden z priorytetów polityki gospodarczej Komisji Europejskiej. Pod koniec 2015 roku Komisja Europejska opublikowała komunikat „Zamknięcie obiegu – plan działania UE”[1] będący zestawem propozycji działań na nadchodzące lata do zrealizowania w Unii Europejskiej, które mają przyczynić się do zmiany modelu rozwoju gospodarczego. Przyjęty 14 marca 2017 roku projekt pakietu w sprawie gospodarki obiegu zamkniętego zakłada, że do 2030 roku co najmniej 70 proc. masy odpadów komunalnych (odpady z gospodarstw domowych i małych firm) powinno być kierowane do recyklingu i ponownego użycia (w pakiecie z 2015 r. Komisja Europejska proponowała 65 proc.) Co więcej, w przypadku materiałów opakowaniowych, takich jak papier i tektura, tworzywa sztuczne, szkło, metale i drewno, posłowie proponują osiągniecie recyklingu na poziomie 80 proc. do roku 2030 (w pakiecie z 2015 r. proponowano 75 proc.) Dla każdego z tych materiałów wyznaczają też cele pośrednie, które powinny być osiągnięte do 2025 roku.

Planujesz rozwój na rynki zagraniczne, certyfikuj się!

Bez stosownych certyfikatów potwierdzających zgodność procesów produkcyjnych, surowców i produktów gotowych z założeniami Gospodarki Obiegu Zamkniętego nie masz szans na nawiązanie współpracy z zagranicznymi kontrahentami, w krajach, które są dużo bardziej zaawansowane we wdrożeniu gospodarki cyrkularnej niż Polska. Jakie więc certyfikaty powinieneś brać pod uwagę? Przede wszystkim Blue Angel (uważany za standard europejski) oraz ISCC+ (uważany za standard światowy).

Standard Der Blaue Engel (Blue Angel, Niebieski Anioł)
Uważany jest za standard europejski

Niebieski Anioł (Blauer Engel, Blue Angel) to najstarszy certyfikat na świecie, szeroko rozpowszechniony przede wszystkim w Niemczech i pozostałych krajach Europy Zachodniej. Przyznawany jest on w ponad 90 różnych kategoriach produktów (za wyjątkiem produktów spożywczych), począwszy od produktów budowlanych, po elektronikę, urządzenia biurowe, środki czystości, na usługach turystycznych skończywszy. Niebieski Anioł koncentruje się przede wszystkim na procesie przetwarzania surowców i produkcji końcowego towaru pod kątem minimalizacji negatywnego wpływu na środowisko. Obecnie ponad 11,5 tys. różnych produktów posiada ten certyfikat.

Formalnym właścicielem certyfikatu jest niemieckie Ministerstwo Środowiska (Das Bundesministerium für Umwelt), zaś Federalna Agencja do spraw Środowiska (Umweltbundesamtes (UBA)) odpowiada za opracowywanie i rozwijanie standardów, natomiast weryfikację zgodności standardów przeprowadza firma RAL gGmbH, która również przyznaje certyfikat. Jest on ważny 3-4 lata. Po tym okresie czasu następuje ponowna ocena zgodności ze standardami określonymi w certyfikacie. Dzięki temu przedsiębiorcy mogą w ciągły sposób ulepszać przyjazność swoich produktów dla środowiska. Weryfikacja odbywa się na podstawie deklaracji producentów, którzy muszą załączyć do aplikacji odpowiednie wyniki badań i analiz wykonanych przez zatwierdzone laboratoria oraz na podstawie audytów przeprowadzanych przez strony trzecie. Od 1 lipca 2020 wnioski o przyznanie certyfikatu przyjmowane są tylko online przez WEB-PORTAL

Kryteria certyfikatu Blue Angel opracowywane są osobno dla różnych kategorii produktów, a także ze względu na cel ochrony (na przykład ochrona środowiska i zdrowia konsumentów, ochrona wody, ochrona klimatu, ochrona zasobów), co oznacza, że często koncentrują się one tylko na wybranych aspektach procesu przetwarzania surowców i produkcji gotowego wyrobu.

Na przykład producenci wyrobów z tworzyw sztucznych, dostarczający produkty pod znakiem Blue Angel, są zobowiązani do potwierdzenia składu wyrobów końcowych, pod kątem procentowej zawartości odpadów post konsumenckich. Minimalna zawartość tychże odpadów post konsumenckich w końcowych wyrobach z tworzyw sztucznych nie może być mniejsza niż 80 proc., a dostawcy recyklatów muszą być certyfikowani na zgodność ze standardem EuCertPlast w dużym stopniu opartym na bilansie masy.

Celem standardu EuCertPlast jest wyróżnienie podmiotów zajmujących się recyklingiem przed i po konsumenckich odpadów tworzyw sztucznych, działających zgodnie z wysokimi standardami. Certyfikacja daje dostawcom i klientom pewność, że wszelkie dostarczone wejściowe odpady z tworzyw sztucznych i produkty wytworzone w certyfikowanym zakładzie zostaną poddane recyklingowi zgodnie z najlepszą praktyką. Więcej o standardzie EuCertPlast przeczytacie na stronie https://www.eucertplast.eu/

W celu usystematyzowania zasad certyfikacji Blue Angel, wyroby zostały zakwalifikowane do różnych kategorii. By przedstawić różnorodność produktów, które mogą uzyskać certyfikat, przedstawiamy kila wybranych obszarów.

Główne obszary, w których można otrzymać znak ekologiczny Blue Angel:

  • Dom i wnętrza [pieluchy, środki do mycia rąk, środki czyszczące, detergenty do prania i mycia, papierowe filtry, worki na śmieci, kosze na śmieci, artykuły biurowe, papier toaletowy, ręczniki papierowe, chusteczki do nosa, szampony, żele pod prysznic, mydła, głowice prysznicowe, lampy, meble, produkty zasilane energią słoneczną, tekstylia, zabawki, narzędzia ogrodnicze, narzędzia wyroby do zwalczania szkodników w pomieszczeniach (niezawierające biocydów), pojemniki na rośliny (donice)]
  • Papier i drukowanie [gotowe produkty z makulatury na potrzeby biura i szkoły, tektura z odzysku, papier makulaturowy, drukarki i urządzenia wielofunkcyjne, tonery]
  • Urządzenia elektryczne [ekspresy do kawy, okapy kuchenne, liczniki energii, suszarki do włosów, listwy zasilające, dekodery, klimatyzatory stacjonarne, tostery, kotły wodne, czajniki elektryczne, komputery i klawiatury, telefony bezprzewodowe, niszczarki danych, drukarki i urządzenia wielofunkcyjne, telefony voip]
  • Budowa i ogrzewanie [pokrycia podłogowe elastyczne, pokrycia podłogowe tekstylne, pokrycia podłogowe, panele, drzwi wykonane z drewna, kleje do wykładzin podłogowych, podkłady podłogowe, tynki, pokrycia dachowe, kleje bitumiczne, uszczelniacze, systemy kompozytowe do izolacji termicznej, materiały termoizolacyjne, lakiery, glazury i podkłady, farby ścienne (wewnętrzne), tapety, kolektory słoneczne]
  • Mobilność i pojazdy [autobusy, współdzielenie samochodów, maszyny budowlane, urządzenia do odladzania samolotów, pojazdy komunalne, statki]
  • Usługi [sklepy spożywcze przyjazne klimatowi, zwalczanie szkodników, czyszczenie tekstyliów]
  • Opakowania [opakowania wykonane z recyklatów (worki na śmieci, kosze na śmieci, artykuły biurowe), butelki zwrotne, zwrotne opakowania transportowe, pojemniki na odpady]
  • Inne [dozowniki na ręczniki, suszarki ręczne, smary / płyny hydrauliczne]

Szczegółowe kryteria dla poszczególnych kategorii możecie sprawdzić na stronie https://www.blauer-engel.de/en

Standard ISCC oraz ISCC+
Uważany za standard światowy (globalny)

Standard ISCC+ (International Sustainability and Carbon Certification) funkcjonuje równolegle do standardów Blue Angel i EuCertPlast. Można powiedzieć, że rynek globalny podzielił się mniej więcej w połowie, przy czym podmioty z Europy, wytwarzające produkty dla klienta końcowego, chętniej sięgają po certyfikat Blue Angel.

System certyfikacji ISCC jest obecnie najbardziej zaawansowanym i powszechnym globalnie programem, pozwalającym na certyfikację w zakresie całego łańcucha dostaw gospodarki cyrkularnej. Stosowany jest w ponad 100 krajach przez największe światowe koncerny. Do tej pory na całym świecie przeprowadzono ponad 19 tys. certyfikacji a standard stosowany jest przez ponad 3 tys. firm. ISCC poza systemem ISCC EU jest operatorem standardów takich jak ISCC+ oraz ISCC NON-GMO.

Standard ISCC+ dedykowany jest dla branży innej niż biopaliwowa włączając w to certyfikację rynku bioplastików oraz surowców pochodzących z recyklingu. System stawia sobie za cel ochronę planety przed rabunkową eksploatacją, deforestacją, degradacją gleb, wód i powietrza, utratą bioróżnorodności fauny i flory. Dysponujące nim firmy potwierdzają tym samym własne zaangażowanie w zakresie zrównoważonego rozwoju, dbałość o ochronę naturalnych zasobów planety i dążenie do redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG).

Swoim zakresem system ISCC+ obejmuje wszystkie zrównoważone surowce, w tym biomasę rolniczą i leśną, materiały pochodzenia biologicznego oraz odnawialne źródła energii pochodzenia nie biologicznego (np. energia odnawialna z wiatru lub wody), a także produkty gotowe wytwarzane w Gospodarce Obiegu Zamkniętego. Obejmuje również wszystkie rynki związane z produkcją żywności, przemysłem chemicznym, przemysłem paszowym i energetyką – również te poza Unią Europejską, nieuregulowane przez dyrektywy RED (dotyczącej odnawialnych źródeł energii) i FQD (dotyczącej jakości paliw).

W zakresie produkcji i wykorzystania recyklatów i bioplastików w certyfikowanym łańcuchu dostaw żadne tworzywo sztuczne nie trafia do środowiska, a surowce odnawialne pochodzące z odpowiedzialnie zarządzanych źródeł zastępują surowce kopalne. Zamiast zakazać stosowania tworzyw sztucznych w przyjmuje bardziej kompleksowe podejście do problemu odpadów z tworzyw sztucznych oparte na koncepcji: redukcji (problematyczne lub niepotrzebne opakowania z tworzyw sztucznych są eliminowane poprzez przeprojektowanie lub innowacje), ponownym wykorzystaniu (gdy tylko jest to możliwe, towary z tworzyw sztucznych są ponowne wykorzystywane) i recyklingu (wszystkie tworzywa sztuczne nadają się w 100 proc. do odzysku).

Standard ISCC+ bazuje dziś przede wszystkim na tzw. bilansie masy, dając możliwość używania certyfikatu producentom stosującym zarówno surowce certyfikowane, jak i surowce pierwotne pochodzące ze źródeł kopalnych. Użytkownicy systemu ISCC+ korzystający z opcji bilansu masy mają możliwość znakowania swoich produktów znakiem ISCC wskazującym na stosowanie miksu materiałów wspierającym produkcję bio-tworzyw czy materiałów pochodzących z recyklingu. Nie mogą natomiast informować konsumentów, że produkt wytworzony jest z certyfikowanych surowców. Takie możliwości daje certyfikacja w systemie stosowania w procesie objętym certyfikacją fizycznej segregacji surowców certyfikowanych i plastiku konwencjonalnego. Niestety, nie wszystkie firmy uczestniczące w łańcuchu są jeszcze w pełni gotowe na takie rozwiązanie dlatego też opcja fizycznej segregacji jest póki co jedynie rekomendacją właściciela standardu. Sytuacja ta może się zmienić w momencie implementacji przez kraje członkowskie Unii Europejskiej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904[2] w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko.

 Już teraz chcąc podjąć współpracę z największymi producentami w Europie polskie przedsiębiorstwa muszą być gotowe na to, że rozmowa o współpracy polegającej na przekierowaniu regranulatu rozpocznie się od pytania o wdrożenie certyfikatu ISCC+. Podobnie jak certyfikacja oparta na Blue Angel i EuCertPlas wdrożenie ISCC+ w dużym stopniu opiera się na przygotowaniu bilansu masy, który jest jednak nieco inaczej oferowany – musimy wykazać, że 100 proc. danego półproduktu lub gotowego wyrobu pochodzi z odpadu, czyli powstaje w ramach Gospodarki Obiegu Zamkniętego. W odróżnieniu do EuCertPlas możemy alokować (przenieść) wskaźniki odpadowe między różnymi zakładami produkcyjnymi w jednym kraju, a także między zakładami należącymi do jednego podmiotu, które zlokalizowane są w różnych państwach. 

Szczegółowe informacje o systemie certyfikacji ISCC oraz ISCC+ dostępne są na stronie https://www.iscc-system.org/

Systemy certyfikacji Gospodarki Obiegu Zamkniętego konsekwentnie i stopniowo będą przenikać do kolejnych obszarów gospodarki, biznesu i sfer naszego życia. Wprawdzie dla przedsiębiorcy przeprowadzenie procesu certyfikacji wiąże się każdorazowo z opłatami wpisowymi, opłatami związanymi z wielkością deklarowanej produkcji w danym standardzie, opłatą za coroczny audyt certyfikujący to jednak warto ponieść tę inwestycję stając się tym samym prekursorem nowej jakości na rodzimym rynku oraz dołączając do grona nowoczesnych przedsiębiorców z całego świata i zyskując dostęp do rynków międzynarodowych.


[1] Zamknięcie obiegu: Komisja realizuje plan działania dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/IP_19_1480

[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019L0904

Podziel się:

Napisz komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *