Jednolity Plik Kontrolny VAT, a weryfikacja danych o odpadach

Edit 2: 19 października 2020 r, Zaktualizowano o pismo z dnia 2 października 2020 roku, które Klaster Gospodarki Odpadowej i Recyklingu wystosował do Ministra Klimatu i Środowiska, Pana dr Michała Kurtyki. W piśmie przedstawiono opinię branży dotyczącą prac nad projektem nowelizacji ustawy o odpadach (druk UD 33)

Edit 1: 14 października 2020 r. Uzupełnione o informacje, które będą spójne z bazą BDO i JPK oraz stanowisko branży odpadowej


W kwietniu 2020 r. pisaliśmy o „odroczeniu” prac prowadzonych przez Ministerstwo Klimatu i Ministerstwo Rozwoju nad połączeniem Bazy Danych o Odpadach z bazą Jednolitego Pliku Kontrolnego – JPK VAT. Wstrzymanie prac nad połączeniem oby baz, było skutkiem zaistniałej sytuacji epidemiologicznej w Polsce. Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej: http://przemyslisrodowisko.pl/zmiany-w-ewidencji-odpadow-w-systemie-bdo/.

W piątek 18 września 2020 r. Ministerstwo Klimatu opublikowało projekt nowelizacji ustawy o odpadach[1]. Zakłada on weryfikację danych w odniesieniu do gospodarki odpadami. Projekt obecnie jest na etapie uzgodnień, opiniowania oraz konsultacji publicznych. Resort Klimatu proponuje, aby w związku z obowiązkiem korzystania z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), dane zawarte w systemie poddawać weryfikacji z danymi posiadami przez Krajową Administrację Skarbową za pośrednictwem JPK VAT. Każdy wytwórca odpadów dodając kartę przekazania odpadów do rejestru BDO będzie dodatkowo umieszczał na niej numer faktury VAT. Ustawodawca w projekcie nowelizacji ustawy o odpadach, wprowadza art. 72a. 1., który brzmi: „Posiadacz odpadów, sprzedawca odpadów lub pośrednik w obrocie odpadami, wystawiający fakturę lub rachunek, które obejmują przekazanie odpadów zrealizowane na podstawie karty przekazania odpadów lub karty przekazania odpadów komunalnych, jest obowiązany wprowadzić do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami informacje, o których mowa w art. 79 ust. 5a, w terminie do dwudziestego piątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystawiono fakturę lub rachunek, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy.

Jaki jest cel tych działań?

Według oceny Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wartość rynku odpadowej szarej strefy wynosi obecnie blisko 4 mld zł, zaś poza legalnym obrotem znajduje się około 8 mln ton odpadów różnego pochodzenia. Szacuje się, że do 2023 r. wartość rynku odpadów komunalnych wzrośnie o ok. 14 proc., czyli do ok. 8 mld zł. Działania resortu mają szarą strefę w obrocie odpadami. Regulacja prawna ma wprowadzić możliwość weryfikacji prawidłowości dokonywanych czynności z zakresu gospodarki odpadami, ewidencjonowanych w systemie BDO. Projekt zakłada, że dokumenty stanowiące potwierdzenie wykonania usługi odbioru bądź przyjęcia odpadów, zostaną zintegrowane z fakturą VAT.

Edit 1: Uzupełnione o informacje, które będą spójne z bazą BDO i JPK oraz stanowisko branży odpadowej

Jakie dane z faktur zostaną przeniesione do systemu BDO?

  • Data wystawienia dokumentu;
  • Numer faktury lub rachunku;
  • Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP) nabywcy;
  • Kod i masa odpadów;
  • Wartość sprzedaży netto (w odniesieniu do faktury);
  • Kwota należności ogółem.

W wyniku tego nastąpi uproszczenie nadzoru  nad rynkiem odpadów dzięki zintegrowaniu informacji w obrębie systemu gospodarowania odpadami. Uszczelnienie systemu gospodarowania odpadami za pomocą proponowanych zmian w przepisach prawa ma wzbogacić sektor finansów publicznych o dodatkowe 20 mln zł na przestrzeni 10 kolejnych lat. Natomiast całkowity koszt budowy i wdrożenia tego modułu oszacowano na niemal 15,5 mln zł.

Co na to branża odpadowa?

System BDO funkcjonuje od 2018 r., a już teraz przysparza podmiotom wiele kłopotów. Użytkownicy systemu podkreślają jednak, że na początku należałoby zapewnić prawidłowe i sprawne funkcjonowanie systemu BDO w ramach ewidencji odpadów oraz sprawozdawczości, a dopiero później wprowadzać rozszerzenie funkcjonalności rejestru BDO. 

Zdaniem specjalistów branży odpadowej, wspomniane zmiany powinny nastąpić dopiero po ustabilizowaniu funkcjonowania systemu BDO. Dodatkowo wdrożenie planu w 2021 r. powinno mieć charakter testowy. Dopiero w 2022 r. system mógłby w pełni zacząć funkcjonować, a nieuczciwych przedsiębiorców należałoby zacząć karać. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości FISKUS będzie mógł rozpocząć działania kontrolne. 

Jednak wbrew sugestiom, zgodnie z najnowszymi informacjami, połączenie BDO z bazą podatkowych Jednolitych Plików Kontrolnych nastąpi już od 1 stycznia 2021 r.

Edit 2: 19 października na podstawie pisma Klastra Gospodarki Odpadowej i Recyklingu do Ministra Klimatu i Środowiska

W opinii Klastra Gospodarki Odpadowej i Recyklingu, oczekiwanym efektem proponowanej regulacji połączenia Bazy Danych o Odpadach z Jednolitym Plikiem Kontrolnym, ma być zmniejszenie wymiaru szarej strefy w obrocie odpadami, a więc zwiększenie wpływów do budżetu państwa. Regulacja ma zmierzać do zintegrowania danych dotyczących masy i rodzaju odpadów, posiadacza i terminów dostaw, z danymi podatkowymi. Krajowa Administracja Skarbowa oraz Inspekcja Ochrony Środowiska  otrzymają więc dodatkowe, narzędzie do weryfikacji prawdziwości przekazywanych danych.

Proponowana regulacja, choć w „pierwszym przybliżeniu” wydaje się być celowa i zgodna z założonymi celami – to należy ją poddać analizie w aspektach:

  • Zgodności z założonym celem, innymi słowy, czy nowa regulacja i zastosowane rozwiązane rzeczywiście może spowodować dalsze ograniczenie ”szarej strefy” w gospodarce odpadami;
  • Aspekcie funkcjonalnym jako dodatkowy obowiązek i nadmierne obciążenie regulacyjne;
  • Aspekcie terminu wprowadzenia nowej regulacji.

W opinii podkreślono, że w procesie gospodarowania odpadami występuje wiele podmiotów oraz wiele kontekstów w jakich te podmioty występują. Podmioty te pełnią różne funkcje w procesie gospodarowania odpadami, zważywszy na zarówno stan ustawodawstwa, historyczny rozwój branży, uwarunkowania ekonomiczne, uwarunkowania struktury powstawania odpadów, w tym względy struktury ludnościowej – realizowane są w sposób skorelowany przez różne podmioty; jak np. jeden podmiot może wykonywać w procesie gospodarowania odpadami zarówno zbieranie, przetwarzanie, być recyklerem, czy prowadzić również procesy unieszkodliwiania, w stosunku do różnorodności poklasyfikowanych według rodzajów i kodów odpadowych odpadów; (sklasyfikowanych według pochodzenia). Ten sam podmiot również z reguły jest wytwórcą odpadów w jakiejś grupie klasyfikacyjnej. Z ról wykonywanych w systemie gospodarowania odpadami oraz zakresu decyzji administracyjnych oraz warunków środowiskowych – rozliczenia finansowe dotyczące „obrotu odpadami mogą mieć różny wymiar, często zmienny: w czasie, rodzaju, kodzie odpadu, źródła pochodzenia, struktury, poziomu czystości frakcji, rodzaju zastosowanego procesu, koniunktury gospodarczej, odległości przemieszania odpadu do następnego procesu, poziomu konkurencji rynkowej. Reasumując nawet wystarczająco przygotowanemu analitykowi, często nawet ekspertowi czy akredytowanemu przez Polskie Centrum Akredytacji specjaliście systemu zarządzania środowiskowego – niezwykle trudno uchwycić złożoność i zmienność procesów i ról podmiotów w zakresie gospodarowania odpadami i dokonać prawidłowej oceny właściwego odniesienia dokumentu „sprzedaży” czy „kosztu” do konkretnej operacji przekazania odpadów, które dokumentuje „Karta przekazania odpadów” a w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z podmiotem, który generuje w ciągu roku kilkadziesiąt tysięcy KPO czy KPOK, a faktury odnoszą się do mas zbiorczych – to próba „powiązania” BDO z JPK spowoduje jedynie wiele zamieszania i powodów do wyjaśniania – przesuwając w sposób absolutny akcenty z faktycznej prawidłowej, zgodniej z przepisami gospodarki odpadami na przeregulowaną sprawozdawczość i kontrolę. Gdyby zaś generować fakturę do każdej KPO, to będziemy mieli do czynienia ze zwielokrotnieniem ilości dokumentów sprzedażowych w systemie księgowym „…”.

Zaznaczono również fakt, że system rejestracji operacji obejmuje tylko część gospodarki odpadami (jest wiele istotnych wyłączeń zgodnie z art. 45 ustawy o odpadach, które obejmują istotne masy odpadów) – powodując, iż systemy w aktualnym stanie regulacyjnym nie mają możliwości bilansowania i porównywalności mas i rodzajów odpadów zarówno w ramach całego BDO jak i w szczególności z JPK „…”.

W opinii przedstawiono również głos z branży, która wskazuje, że według  ekspertów należy ocenić to „odroczenie stosowania” jako niezbędne nie tylko ze względu, iż przedsiębiorcy nie byli wystarczająco przygotowani do stosowania rozwiązań bazy w wielu aspektach, ale również konstrukcja wewnętrzna samej bazy wymaga pewnych poprawek oraz uwzględnienia przepisów incydentalnych oraz szczególnych. Aktualny stan prac nad bazą nie pozwala również na realizację istotnych funkcji bazy założonych w przepisach ustawy o odpadach. W tym w szczególności nie umożliwia realizacji funkcji sprawozdawczych, dla których realizacji niezbędny jest czas. W każdej nowej operacji, również w tej, a może szczególnie tej – niezbędny jest czas na testowanie w konkretnym działaniu i czas na wprowadzenie korekt oraz poprawek, które bez winy kogokolwiek – istnieją prawie zawsze, a w tak skomplikowanej materii, gdzie mamy do czynienia z próbą objęcia elektroniczną kontrolą i bazą danych przepisów zawartych w ponad 150 aktach prawnych należy zakładać okresy przejściowe „…”.

Stanowisko Klastra Gospodarki Odpadowej i Recyklingu – pismo do Ministra Klimatu i Środowiska 
https://klasterodpadowy.com/wp-content/uploads/2020/10/pismo-Minister-Ki%C5%9A-JPK_BDO.pdf 

Projekt ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw:
https://bip.kprm.gov.pl/kpr/bip-rady-ministrow/prace-legislacyjne-rm-i/prace-legislacyjne-rady/wykaz-prac-legislacyjny/r62008,Projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-odpadach-oraz-niektorych-innych-ustaw.html

[1] Projekt ustawy z dnia 18 września 2020 r. o zmianie ustawy o odpadach
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12338353/katalog/12719559

art. 45 Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2020 poz. 797) brzmi:
[Zwolnienia z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów]
1. Z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się:
1)podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych, w tym zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach, systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach (nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów);
2)osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8;
3)osobę władającą powierzchnią ziemi, na której są stosowane komunalne osady ściekowe w celach, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1-3;
4)podmiot obowiązany do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska;
5)posiadacza odpadów prowadzącego działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów przez ich składowanie w składowiskach podziemnych, który jest obowiązany do uzyskania koncesji na prowadzenie takiej działalności na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze;
6)posiadacza odpadów obowiązanego do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi lub zezwolenia na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, o których mowa w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1849 oraz z 2020 r. poz. 284);
7)wytwórcę odpadów, który wytwarzane przez siebie odpady, niebędące odpadami niebezpiecznymi, unieszkodliwia w miejscu ich wytworzenia zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 3;
8)posiadacza odpadów, który poddaje odzyskowi odpady zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 3;
9)władającego nieruchomością, który zbiera odpady komunalne, wytwarzane na terenie tej nieruchomości;
10)wytwórcę odpadów, który wytwarzane przez siebie odpady zbiera w miejscu ich wytworzenia;
11)punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzony samodzielnie przez gminę lub wspólnie z inną gminą lub gminami.
2. Podmiot, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest obowiązany posiadać umowę zawartą w formie pisemnej pod rygorem nieważności, z posiadaczem odpadów posiadającym zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów wymienionych w ust. 1 pkt 1, dotyczącą co najmniej nieodpłatnego przyjmowania odpadów.
3. Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i ilość odpadów, jakie mogą być objęte zwolnieniem, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, oraz metodę przetwarzania odpadów, która ma być zastosowana, a w przypadku odpadów niebezpiecznych – także szczegółowe warunki zwolnień w zakresie odzysku odpadów, kierując się właściwościami odpadów oraz potencjalnym zagrożeniem dla środowiska w trakcie przetwarzania odpadów.
4. Wytwórca odpadów, który prowadzi zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów, może być zwolniony z obowiązku uzyskania odrębnego zezwolenia na prowadzenie tej działalności, jeżeli posiada pozwolenie na wytwarzanie odpadów.
5. Wytwórca odpadów, o którym mowa w ust. 4, jest obowiązany uwzględnić we wniosku o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów odpowiednio wymagania przewidziane dla wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów lub wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w tym dołączyć wymagane załączniki.
5a. Przepis ust. 5 stosuje się do wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego określającego wymagania dla zbierania lub przetwarzania odpadów.
6. Właściwy organ, wydając pozwolenie na wytwarzanie odpadów, uwzględnia odpowiednio wymagania przewidziane dla zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
7. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 6, wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
8. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 6, jest jednocześnie odpowiednio zezwoleniem na zbieranie odpadów lub zezwoleniem na przetwarzanie odpadów.
9. Jeżeli pozwolenie zintegrowane obejmuje zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, przepis ust. 8 stosuje się odpowiednio.
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000797/O/D20200797.pdf  



Podziel się:

Napisz komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *