Nowe zasady w gospodarce odpadami niebezpiecznymi

Ustawa o odpadach w dziale drugim, określa zasady postępowania z wszystkimi odpadami i stanowi swoisty kodeks praktyk. Ostatnia nowelizacja ustawy wprowadziła do niego zmiany, które znacząco wpłyną na gospodarkę odpadami niebezpiecznymi. Do 5 września 2019 r., zgodnie z art. 27 ust. 3 u.o.o., każdy wytwórca odpadów był zobowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami, z zaznaczeniem, iż możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku, poprzez przekazanie uprawnionemu podmiotowi wytworzonych odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne.

Ostatnia zmiana ustawy, polega na dodaniu do art. 27 ustępów: 3a, 3b i 3c, wprowadzając zupełnie nowe rewolucyjne zasady.

 

Rozszerzona odpowiedzialność posiadacza odpadów

W zmienionym stanie prawnym po ust. 3 znajdują się następujące zapisy:

  • “3a. Jeżeli po przekazaniu odpadów przez wytwórcę odpadów następnemu posiadaczowi odpadów nie jest możliwe ustalenie wytwórcy odpadów, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz odpadów

Co to oznacza w praktyce? Norma zawarta w art. 27 ust. 3a ustawy dotyczy wszystkich odpadów – niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne. Jego zapisy mówią wprost, że jeśli wytwórca odpadów nie został ustalony i nie ma możliwości jego ustalenia, to za odpady te odpowiadać będzie aktualny posiadacz (nawet ten nieuprawniony) lub poprzedni ich posiadacz.

Sytuacja bardziej się komplikuje w przypadku kiedy mamy „łańcuch” współpracujących podmiotów, a wytwórca nie został ustalony. Zgodnie z zapisami przywołanego przepisu za odpady (których wytwórca jest nieznany) może odpowiadać: aktualny posiadacz samodzielnie lub poprzedni samodzielnie, a także aktualny i poprzedni wspólnie. Taka interpretacja wynika z wykorzystania przez ustawodawcę spójnika „lub”, a sytuacja ta jest bardzo niebezpieczna, ponieważ może dotyczyć każdego z podmiotów gospodarujących odpadami w danym łańcuchu, łącznie i osobno dla każdego nich. W trakcie ewentualnych sporów z organami jednym z ewentualnych argumentów może być zagadnienie odpowiedzialności solidarnej – albowiem ta nie została wprost wyartykułowana, a jedynie można ją wywieść z wykładni językowej przepisu.

 

Rozszerzona odpowiedzialność wytwórcy odpadów niebezpiecznych

Po ust. 3a dodano ustęp 3b, który już bezpośrednio wpływa na wytwórców odpadów niebezpiecznych.

  • ust 3b „Wytwórca odpadów niebezpiecznych, z wyłączeniem wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, jest zwolniony z odpowiedzialności za gospodarowanie tymi odpadami z chwilą przekazania ich do ostatecznego procesu odzysku lub ostatecznego procesu unieszkodliwienia przez posiadacza odpadów prowadzącego taki proces.

 

Novum jest wprowadzenie określeń „ostateczny proces odzysku” oraz „ostateczny proces unieszkodliwiania”. Powyższą definicję wprowadzono tylko na potrzeby art. 27 ust. 3b ustawy. Ustawodawca wskazał wprost jako procesy ostatecznego odzysku: procesy od R1 do R11. Wykluczono tym samym proces R12[1] (głównie jako mechaniczne przetwarzanie odpadów) i R13[2]. Natomiast jako ostateczny proces unieszkodliwiania ustawodawca przyjął procesy od D1 do D12, wykluczając procesy D13[3] (głównie jako mieszanie odpadów), D14[4], D15[5]. Czyli wykluczono R12 i D13 – najczęściej stosowane procesy, którym odpady niebezpieczne były dotychczas poddawane.

Biorąc pod uwagę powyższe zmiany, wytwórca odpadów niebezpiecznych, po przekazaniu ich kolejnym podmiotom, które posiadają stosowne uprawnienia, lecz prowadzą inne procesy niż proces ostatecznego przetwarzania, nadal odpowiada za wytworzone przez siebie odpady niebezpieczne.

Gdy wytworzone odpady niebezpieczne zostaną przekazane zbierającemu bez ich przetworzenia, to nadal wytwórca ponosi odpowiedzialność za nie. Jeśli zbierający przekaże je dalej, do kolejnego uprawnionego podmiotu, to wytwórca nadal za nie odpowiada. Co istotne odpowiedzialność ta nie dotyczy zbierającego, który je przekazuje (jako kolejny posiadacz odpadów), dokonując bowiem przekazania zbierający owej odpowiedzialności pozbywa się na rzecz kolejnego/i następnego zbierającego lub przetwarzającego.

Wytwórca odpadów niebezpiecznych, nie jest również zwolniony z odpowiedzialności za wytworzone odpady wraz z przekazaniem partii, uprawnionemu do gospodarowania odpadami, który prowadzi proces ostatecznego przetworzenia. Do zwolnienia z odpowiedzialności dojdzie dopiero w momencie, kiedy wytworzona i przekazana uprawnionemu podmiotowi partia odpadów, zostanie w ostatecznym procesie przetworzona. Np. jeśli przekażemy partę odpadów do spalarni to zwolnienie z odpowiedzialności będzie miało miejsce dopiero w momencie trafienia danej partii „fizycznie” do procesu.

Wprowadzenie pojęcia ostatecznego procesu odzysku albo unieszkodliwiania powoduje jeszcze jedną komplikację. Jak bowiem będzie wyglądać sytuacja kiedy wytworzone odpady niebezpieczne trafią do procesu R12 albo D13?

Przyjmując, że uprawniony podmiot przeprowadził proces R12 albo D13, w taki sposób, iż odpad utracił status odpadu niebezpiecznego w całości lub chociażby w części, to ów przetwarzający, przekazując odpad inny niż niebezpieczny uprawnionemu, zbierającemu lub prowadzącemu przetwarzanie odpadów inne niż ostateczne, pozbywa się odpowiedzialności (zgodnie z art. 27. ust. 3). Jednak nadal nie zwalnia z odpowiedzialności za wytworzony odpadd wytwórcy pierwotnego opadu niebezpiecznego, który od momentu przetworzenia odpadu w procesie R12 albo D13, jest odpowiedzialny za odpad wtórnie powstały z pierwotnie wytworzonego opadu niebezpiecznego. Wytwórca odpadu niebezpiecznego nadal ponosi odpowiedzialność za wytworzony odpad, ponieważ odpad pierwotny nie trafił do jednego ze wskazanych procesów ostatecznego odzysku albo unieszkodliwiania. Zwolnienie z odpowiedzialności wytwórcy odpadu niebezpiecznego, będzie miało miejsce dopiero w momencie, kiedy odpad powstały z pierwotnego odpadu niebezpiecznego, zostanie przekazany uprawnionemu podmiotowi i fizycznie zostanie poddany procesowi ostatecznego przetworzenia określonemu w art. 27 ust. 3b ustawy.

Od wyżej opisanej rozszerzonej odpowiedzialności wytwórcy odpadu niebezpiecznego ustawodawca zakłada również odstępstwa. Poza wspomnianymi wytwórcami pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego zgodnie z ust 3c, przepisu ust. 3b nie stosuje się do:

1) wytwórcy odpadów komunalnych;

2) wytwórcy odpadów niebezpiecznych wytwarzającego poniżej 100 kg/rok takich odpadów, o którym mowa w art. 71 pkt 1 lit. a ustawy, przekazującego owe odpady podmiotowi posiadającemu decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiadającemu wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy.

 

Biorąc pod uwagę całą odpowiedzialność wytwórcy odpadu niebezpiecznego, podkreślić należy, że ustawodawca nie wprowadził okresu przejściowego na dostosowanie się do nowych przepisów. Nie wskazał również sposobów na zabezpieczanie wytwórcy odpadów niebezpiecznych np. poprzez sposobu wykazania się ze zwolnienia z odpowiedzialności. Jednocześnie należy pamiętać, że na przetworzenie odpadów niebezpiecznych prowadzący instalację ostatecznego przetworzenia ma rok czasu od ich wytworzenia, a ich wytwórca nie ma wpływu na określenie daty ich przetworzenia. Czyli wytworzony 6 września 2019 r.., odpad niebezpieczny zgodnie z literą prawa musi zostać poddany procesowi ostatecznego odzysku lub unieszkodliwienia do 5 września 2020 r., i przez cały ten okres wytwórca odpadu niebezpiecznego będzie za niego odpowiedzialny, a także za odpad który powstał z odpadu pierwotnego jeśli nie wykorzystano wskazanego przez ustawodawcę procesu ostatecznego przetwarzania.

[1] Wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11(****) 

(****) Jeżeli nie istnieje inny właściwy kod R, może to obejmować procesy wstępne poprzedzające przetwarzanie wstępne odpadów, jak np. demontaż, sortowanie, kruszenie, zagęszczanie, granulację, suszenie, rozdrabnianie, kondycjonowanie, przepakowywanie, separację, tworzenie mieszanek lub mieszanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienionych w poz. R1-R11.

[2] R13 Magazynowanie odpadów poprzedzające którykolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R12 (z wyjątkiem wstępnego magazynowania u wytwórcy odpadów)

[3] D13 Sporządzanie mieszanki lub mieszanie przed poddaniem odpadów któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycjach D1-D12(**)

(**) Jeżeli nie istnieje inny właściwy kod D, mogą tu być uwzględnione procesy wstępne poprzedzające unieszkodliwienie, w tym wstępna obróbka, jak np. sortowanie, kruszenie, zagęszczanie, granulacja, suszenie, rozdrabnianie, kondycjonowanie lub separacja przed poddaniem któremukolwiek spośród procesów wymienionych w pozycjach D1-D12.

[4] D14 Przepakowywanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycjach D1-D13

[5] D15 Magazynowanie poprzedzające którykolwiek z procesów wymienionych w pozycjach D1-D14 (z wyjątkiem wstępnego magazynowania u wytwórcy odpadów)

Podziel się:

Napisz komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *