Jak prawidłowo przeanalizować i zbadać ścieki powstające w wyniku prowadzonej działalności, by uniknąć błędnej klasyfikacji i nieprzyjemnych konsekwencji podczas kontroli? Zagadnienie omawia radca prawny dr Marcin Kaźmierski.
Do kogo skierowane jest nagranie?
Materiał „Badanie składu ścieków przemysłowych” będzie przydatny dla:
- podmiotów, które odprowadzają ścieki do urządzeń kanalizacyjnych,
- właścicieli małych, średnich i dużych firm wytwarzających ścieki, zobligowanych do pobierania próbek i zapewnienia zgodności z uzyskaną dokumentacją,
- osób odpowiedzialnych za klasyfikację ścieków w zakładach.
Czego się dowiesz?
- Jak dobrać właściwy rodzaj próbek – średniodobowych czy chwilowych?
- Dlaczego zmienność parametrów (np. pH) może wpływać na wyniki badań?
- Na co zwrócić uwagę przy wyborze laboratorium akredytowanego?
- Jakie ryzyko niesie ze sobą niewłaściwy zakres oznaczalności badanych substancji?
Co zyskasz?
- Unikniesz kosztownych błędów wynikających z niewłaściwej klasyfikacji ścieków.
- Zrozumiesz, dlaczego wybór odpowiedniego laboratorium ma kluczowe znaczenie.
- Ograniczysz ryzyko negatywnych konsekwencji podczas kontroli środowiskowych.
Podstawa prawna
W udostępnionym materiale powołujemy się na następujące normy prawne:
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089, 1473, z 2025 r. poz. 216, 680) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001087
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001220
Dla tych, co wolą czytać
Badanie składu ścieków przemysłowych
Pierwszym krokiem jest analiza tego, co wykorzystujemy w zakładzie. Od tego zależy, jakie zanieczyszczenia mogą pójść ze ściekami. Oczywiście należy zastanowić się, jakie ładunki, aby w ogóle móc te ścieki zrzucać albo przekazać komuś innemu.
Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie badań. Warto, choć raz na jakiś czas, zrobić pełną listę i kontrolnie na nią później spojrzeć. Czy są oczekiwane substancje? Jeśli pojawiły się niespodziewane substancje albo jakieś substancje są powyżej granicy oznaczalności warto wtedy wytypować, czy powinny być one określone w pozwoleniu wodnoprawnym i skąd się wzięły.
Istotne kwestie przy wykonywaniu badań
W późniejszym monitoringu należy przedstawić próbki średniodobowe. Robiąc analizę ślepą, można pobrać próbę chwilową, ale należy wówczas zadecydować, czy w związku z charakterem procesu, może być pobrana próba chwilowa albo czy nie powinno być pobranych kilka prób chwilowych (30-minutowe, ale z różnych momentów pracy i instalacji). Wszystko dlatego, że parametry mogą się często zmieniać, co może rzutować na wyniki. Przykładowo w mleczarniach pojawia się bardzo dużo problemów na oczyszczalniach poprzez samo pH. Przy produkcji mleka jest pH zasadowe. Przy serach, serwatkach – pH kwaśne. Na różnice wpływa chociażby fakt mycia instalacji. Mimo że przy myciu instalacji środkami zasadowymi czy środkami kwaśnymi, dochodzić może do zrzutu niedużych objętościowo ładunków, jednak w danym zrzucie chwilowym mogą to być bardzo duże zmienne pH.
Należy więc przeanalizować, jakie próbki zrobić – średniodobowe, chwilowe czy kilka chwilowych. Warto też pamiętać o tym, aby każdorazowo pobór próby i oznaczenie było wykonane przez laboratorium akredytowane. Przy wyborze laboratorium akredytowanego warto wybrać takie, które ma odpowiedni zakres pomiarowy akredytowany i ilość substancji (ich różnorodność) i jest przygotowane do poboru próbki chociażby średniodobowej proporcjonalnej co do przepływu, jak i posiadającej odpowiedni zakres pomiarowy.
Rozporządzenie wymienia tylko katalog substancji, nie mówi o stężeniach, więc może się okazać, że źle dobrane laboratorium zbada próbkę, oznaczony zostanie brak substancji, a tak naprawdę substancja była, jednak wyszła poniżej zakresu oznaczalności. Jeśli następnie Inspekcja Ochrony Środowiska albo Przedsiębiorstwo Wodociągowe pobierze próbkę, a mają inny zakres akredytacji, to wykażą obecność substancji w próbce. Uznają wówczas, że ta substancja jest i powinna być objęte pozwoleniem wodnoprawnym.
