Załącznik VII w transgranicznym przemieszczaniu odpadów to nie tylko formularz

Załącznik VII rozporządzenia 2024/1157 w transgranicznym przemieszczaniu odpadów nie jest jedynie formularzem do uzupełnienia – jego prawidłowe zastosowanie wymaga wcześniejszego ustalenia m.in. klasyfikacji odpadów, ról uczestników przemieszczenia oraz ich uprawnień. Znaczenie ma również system DIWASS, w tym sposób przekazywania informacji oraz rejestracja podmiotów uczestniczących w przemieszczeniu. Zasady korzystania z załącznika VII w podczas transgranicznego przemieszczania odpadów omawia mec. dr Marcin Kaźmierski.

Do kogo skierowane jest nagranie?

• do osób organizujących transgraniczne przemieszczanie odpadów;
• do odbiorców odpadów oraz przedstawicieli instalacji odzysku;
• do wytwórców odpadów uczestniczących w transgranicznym przemieszczaniu;
• do podmiotów odpowiedzialnych za transport odpadów;
• do osób odpowiedzialnych za przygotowanie załącznika VII oraz obsługę przemieszczeń w systemie DIWASS.

Czego się dowiesz?

• Jakie kwestie trzeba zweryfikować przed zastosowaniem załącznika VII?
• Jakie kwestie dotyczące klasyfikacji odpadów trzeba ustalić przed zastosowaniem załącznika VII?
• Jakie role uczestników przemieszczenia trzeba określić i które kwestie dotyczące ich uprawnień wymagają weryfikacji?
• Jakie znaczenie dla pracy z załącznikiem VII ma system DIWASS i wcześniejsza rejestracja uczestników?
• Na co trzeba zwrócić uwagę, gdy przemieszczenie nie może odbyć się zgodnie z planem albo staje się przemieszczeniem nielegalnym?
• Od którego momentu liczony jest okres przechowywania danych w przypadku korzystania z wersji papierowej w okresie przejściowym?

Co zyskasz?

• szersze spojrzenie na załącznik VII – nie jako sam formularz, ale element całej procedury transgranicznego przemieszczania odpadów;
• uporządkowanie kwestii, które trzeba sprawdzić przed zastosowaniem załącznika VII;
• uporządkowanie kwestii dotyczących ról, uprawnień i odpowiedzialności uczestników przemieszczenia;
• świadomość znaczenia rejestracji uczestników w systemie DIWASS;
• zwrócenie uwagi na kwestie odpowiedzialności i procedury dotyczące odpadów również po ich dostarczeniu do instalacji.

Podstawa prawna

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401157

Dla tych, co wolą czytać

Sposób wypełnienia załącznika VII rozporządzenia 2024/1157 (Informacja dołączona do przemieszczanych odpadów zgodnie z art. 4 ust. 4 i 5) wiąże się zarówno z art. 18 tego rozporządzenia, treścią umowy, jak i systemem DIWASS. Na dokument ten trzeba patrzeć również z uwzględnieniem tego, że co do zasady po 21 maja 2026 r., po upływie okresów przejściowych, jest on wypełniany elektronicznie. Znaczenie ma więc nie tylko zakres przekazywanych informacji, ale również to, kto wypełnia dokument i czy poszczególni uczestnicy przemieszczenia są zarejestrowani w systemie.

Załącznik VII dotyczy kilku podmiotów uczestniczących w przemieszczeniu: osoby organizującej przemieszczenie, odbiorcy, transportujących, instalacji odzysku oraz wytwórcy odpadów. Z tego względu nie powinien być traktowany wyłącznie jako formularz do uzupełnienia. Przed jego zastosowaniem trzeba odpowiedzieć na szereg pytań dotyczących zarówno odpadów, jak i uczestników przemieszczenia.

Jednym z pierwszych obszarów jest klasyfikacja odpadów. Trzeba ustalić, co jest przedmiotem przemieszczenia oraz czy mamy do czynienia z odpadem z listy zielonej, z:
a) załącznika III rozporządzenia 2024/1157  (Wykaz odpadów podlegających ogólnemu wymogowi w zakresie informowania określonemu w art. 18 („zielony” wykaz odpadów), o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. a),
b) mieszaniną z załącznika IIIA rozporządzenia 2024/1157 (Mieszaniny odpadów, o których mowa w załączniku III, pod warunkiem że skład tych mieszanin nie wpłynie negatywnie na racjonalne ekologicznie gospodarowanie tymi mieszaninami, o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. b)
c) czy odpadem z załącznika IIIB rozporządzenia 2024/1157 (Dodatkowe odpady z zielonego wykazu, o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. a).
Należy również odnieść tę klasyfikację do załącznika V rozporządzenia 2024/1157 (Wykazy odpadów do celów art. 39), a tym samym do odpowiednich załączników Konwencji bazylejskiej oraz decyzji OECD.

Kolejną kwestią jest ustalenie, kto organizuje przemieszczenie oraz czy podmiot ten spełnia właściwą definicję i podlega jurysdykcji państwa wysyłki. Trzeba również określić odbiorcę i zweryfikować dotyczące go wymagania. Znaczenie ma także to, czy odpowiednie podmioty zostały zgłoszone i zarejestrowane w systemie DIWASS.

Na tej podstawie należy rozstrzygnąć, czy załącznik VII jest dokumentem, którym można posłużyć się w danym przypadku – w odniesieniu do konkretnych odpadów, przemieszczenia i kierunku. Trzeba również ustalić, czy osoba organizująca przemieszczenie jest do tego uprawniona, określić rolę odbiorcy i instalacji oraz uprawnienia transportującego.

W zakresie odpowiedzialności za informacje o odpadach konieczne jest także określenie wytwórcy odpadów. Jego rola ma znaczenie również wtedy, gdy przemieszczenie nie może zostać zrealizowane zgodnie z planem.

Informacje dotyczące danego przemieszczenia powinny odpowiadać stanowi faktycznemu. Istotne są również odpowiedzialność i procedura dotycząca odpadów po ich dostarczeniu do instalacji – w tym to, jakie działania powinny nastąpić, kiedy oraz kto jest za nie odpowiedzialny.

Osobnej uwagi wymagają sytuacje, w których przemieszczenie nie może odbyć się zgodnie z planem albo staje się przemieszczeniem nielegalnym. W takim przypadku znaczenie ma ustalenie, kto i za co odpowiada.

Kolejnym zagadnieniem jest sposób przekazywania informacji wymaganych na podstawie art. 18 oraz informacji zawartych w załączniku VII. Wiąże się to z wyborem sposobu przekazywania tych informacji w systemie DIWASS.

Jeżeli w okresie przejściowym korzystano z wersji papierowej, trzeba pamiętać o obowiązku przechowywania danych. Okres ten liczy się od momentu potwierdzenia właściwego zagospodarowania odpadów, a nie od ich dostarczenia ani od rozpoczęcia transportu.

Sam formularz załącznika VII nie odpowiada na wszystkie pytania związane z przemieszczeniem. Nie wskazuje, kto w konkretnym przypadku jest osobą organizującą przemieszczenie, jakie obowiązki mają dealer, broker i wytwórca odpadów ani kto zgodnie z zasadami reprezentacji jest uprawniony do wypełnienia załącznika VII. Nie wynika z niego również, że poszczególni uczestnicy są wybierani w systemie DIWASS z listy rozwijanej, a więc wcześniej muszą być w tym systemie zarejestrowani.