Nowa ustawa dotycząca transgranicznego przemieszczania odpadów, która zgodnie z projektem miała obowiązywać od 21 maja 2026 r., nie zastąpiła dotychczasowych przepisów. W praktyce nadal trzeba więc sięgać do ustawy z 2007 r. – także w zakresie odpowiedzialności karnej i administracyjnych kar pieniężnych – mimo że część jej regulacji odwołuje się do uchylonego już rozporządzenia 1013/2006. Zagadnienie kar podczas transgranicznego przemieszczania odpadów omawia dr Marcin Kaźmierski.
Do kogo skierowane jest nagranie?
- do odbiorców odpadów przemieszczanych transgranicznie,
- do zgłaszających i podmiotów zobowiązanych do dokonania zgłoszenia,
- do osób organizujących przemieszczanie odpadów,
- do transportujących odpady,
- do osób fizycznych i jednostek organizacyjnych uczestniczących w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Czego się dowiesz?
- Jakie wykroczenia przewiduje nadal obowiązująca ustawa z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i jakie kary są z nimi związane?
- Które administracyjne kary pieniężne z art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z 2007 r., mogą nadal znaleźć zastosowanie?
- Z jakiego powodu, zgodnie z przedstawioną analizą, kara przewidziana w art. 32 ust. 2 nie może być obecnie nałożona?
- Za jakie naruszenia art. 33 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przewiduje kary dla odbiorcy, zgłaszającego i transportującego odpady?
- Jakie znaczenie może mieć relacja pomiędzy art. 32 i 33 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przy ocenie, czy dane przemieszczenie ma charakter legalny czy nielegalny?
- W jakim zakresie obecne przepisy sankcyjne odnoszą się do naruszeń obowiązków informacyjnych?
- Kiedy powstaje obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej i co dzieje się w przypadku jej nieuiszczenia?
Co zyskasz?
- uporządkowany obraz sankcji przewidzianych w nadal obowiązującej ustawie z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów,
- rozeznanie, które przepisy sankcyjne nadal mogą być stosowane, a gdzie problemem jest odesłanie do uchylonego rozporządzenia 1013/2006,
- jasne rozróżnienie sankcji odnoszących się do odbiorcy, zgłaszającego i transportującego odpady.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20071240859/U/D20070859Lj.pdf
- Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32006R1013
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401157
- Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów nr UC115 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12407554/katalog/13189271#13189271
Dla tych, co wolą czytać
Zgodnie z projektem nr UC115 nowa ustawa dotycząca transgranicznego przemieszczania odpadów powinna obowiązywać od 21 maja 2026 r. i zastąpić ustawę z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Tak się jednak nie stało, dlatego nadal trzeba sięgać do przepisów ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w tym do regulacji dotyczących odpowiedzialności karnej oraz administracyjnych kar pieniężnych.
Odpowiedzialność za wykroczenia – art. 31 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Przepisy karne znajdują się w rozdziale 8 ustawy, który obejmuje art. 31.
Pierwsze z przewidzianych w nim wykroczeń polega na niewykonaniu, wbrew obowiązkowi, decyzji nakazującej odesłanie odpadów przywiezionych na terytorium kraju do państwa wysyłki albo decyzji określającej sposób zagospodarowania tych odpadów na terytorium kraju. Naruszenie to jest zagrożone karą aresztu albo grzywny.
Drugie wykroczenie dotyczy osób fizycznych lub jednostek organizacyjnych uczestniczących w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, które wbrew obowiązkowi nie przedkładają uprawnionym organom lub osobom dokumentów bądź informacji wymaganych przy takim przemieszczaniu. W tym przypadku przewidziana jest kara grzywny.
Postępowanie w obu przypadkach prowadzone jest zgodnie z przepisami Kodeksu wykroczeń. Na tym kończy się odpowiedzialność karna przewidziana w ustawie z 2007 r.
Administracyjne kary pieniężne – art. 32 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Administracyjnych kar pieniężnych dotyczą przede wszystkim art. 32 i 33 ustawy.
Art. 32 ust. 1 daje wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska podstawę do nałożenia na odbiorcę odpadów przemieszczanych nielegalnie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości od 10 tys. do 1 mln zł.
Istotne jest, że mimo zmiany unijnego rozporządzenia przepis ten nadal może stanowić podstawę nałożenia kary na odbiorcę nielegalnie przemieszczanych odpadów.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku art. 32 ust. 2. Przepis ten przewiduje karę od 10 tys. do 1 mln zł dla zgłaszającego lub podmiotu zobowiązanego do dokonania zgłoszenia, który przemieścił odpady w sposób wskazany w art. 2 pkt 35 rozporządzenia 1013/2006, w tym dla osoby organizującej przemieszczenie w rozumieniu wskazanych przepisów tego rozporządzenia.
Problem polega na tym, że rozporządzenie 1013/2006 zostało uchylone. W przedstawionej analizie prowadzi to do wniosku, że kary na podstawie tego przepisu nie można obecnie nałożyć, ponieważ ustawa odsyła do definicji zawartych w akcie prawnym, który nie obowiązuje.
Art. 32 ust. 3 dotyczy natomiast niewykonania decyzji nakazującej zwrot odpadów. W takim przypadku WIOŚ nakłada na adresata decyzji karę pieniężną w wysokości 10 tys. zł. Ten przepis nadal może być stosowany.
Kary dla odbiorcy – art. 33 ust. 1 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Art. 33 obejmuje trzy grupy podmiotów: odbiorcę, zgłaszającego i transportującego.
W przypadku odbiorcy WIOŚ może nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości od 5 tys. do 200 tys. zł, jeżeli odbiorca:
- więcej niż jeden raz posługiwał się tym samym dokumentem przesyłania,
- przyjął większą liczbę transportów niż zgłoszona,
- przyjął większą ilość odpadów niż określona w zezwoleniu,
- nie potwierdził otrzymania odpadów przez prowadzącego instalację odzysku w wymaganym terminie,
- nie dokonał odzysku lub unieszkodliwienia odpadów albo nie potwierdził dokonania odzysku w wymaganym terminie,
- nie przechowywał dokumentów związanych ze zgłoszeniem przemieszczenia przez wymagany okres.
W odniesieniu do części tych obowiązków zasady wynikające z nowych regulacji uległy zmianie – przykładem jest okres przechowywania dokumentacji. Nie oznacza to jednak automatycznie, że sama sankcja przestała istnieć.
Kary dla zgłaszającego – art. 33 ust. 2 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
WIOŚ może również nałożyć karę od 5 tys. do 200 tys. zł na zgłaszającego. Dotyczy to czterech przypadków:
- więcej niż jednokrotnego posłużenia się tym samym dokumentem przesyłania,
- wysłania większej liczby transportów niż zgłoszona,
- wysłania większej ilości odpadów niż określona w zezwoleniu,
- dokonania wysyłki bez wymaganego wcześniejszego powiadomienia zainteresowanych właściwych organów.
W tym przypadku istotne znaczenie ma relacja pomiędzy art. 32 i art. 33.
Art. 33 nie odnosi się wprost do sytuacji mających status nielegalnego przemieszczania odpadów. Kara za przyjęcie nielegalnie przemieszczonych odpadów przez odbiorcę wynika bowiem z art. 32 ust. 1. Natomiast art. 32 ust. 2 przewidywał sankcję za przemieszczanie uznane za nielegalne według regulacji poprzedniego rozporządzenia.
Jednocześnie część sytuacji opisanych obecnie w art. 33 ust. 2 może mieścić się w definicji nielegalnego przemieszczania odpadów wynikającej z nowych regulacji.
Z tego względu przepisy dotyczące zwrotu odpadów oraz administracyjnych kar pieniężnych mogą mieć znaczenie również przy wykładni i ocenie, czy konkretny stan faktyczny należy zakwalifikować jako legalne czy nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów.
Kary dla transportującego – art. 33 ust. 3 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Trzecia grupa sankcji z art. 33 dotyczy transportującego odpady. W tym przypadku WIOŚ może nałożyć karę pieniężną w wysokości od 5 tys. do 100 tys. zł.
Podstawą jej wymierzenia może być sytuacja, w której transportujący:
- nie realizował przewozu ustaloną trasą,
- nie był wskazany w zezwoleniu jako przewoźnik,
- naruszył warunki dotyczące rodzaju opakowania,
- przewoził odpady bez wszystkich wymaganych dokumentów,
- przewoził odpady z dokumentem przesyłania, który nie został prawidłowo wypełniony lub podpisany,
- wymieszał podczas transportu odpady objęte odrębnymi zgłoszeniami,
- przewoził odpady wskazane w odpowiednich załącznikach bez informacji wymaganej na podstawie art. 18 rozporządzenia 1013/2006 albo bez informacji dołączonej w wymaganym formacie załącznika VII.
Na szczególną uwagę zasługuje ostatni przypadek. Z przedstawionej analizy wynika, że obecne przepisy sankcyjne ustawy nie obejmują w sposób ogólny naruszeń związanych z obowiązkiem informowania. W art. 33 przewidziana została natomiast konkretna sankcja odnosząca się do transportującego.
Dotychczasowa ustawa nie odnosiła się przy tym wprost do osoby organizującej przemieszczenie jako osobnej kategorii podmiotu. Pojęcie takie występowało jednak w regulacji dotyczącej obowiązku informowania i odpowiadało co do istoty pojęciu zdefiniowanemu obecnie w rozporządzeniu 2024/1157.
Zapłata i egzekucja administracyjnej kary pieniężnej
Administracyjne kary pieniężne nakłada wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Obowiązek zapłaty kary jest odroczony do momentu, gdy decyzja stanie się ostateczna. Następnie kara powinna zostać wpłacona na rachunek właściwego WIOŚ. Jeżeli należność nie zostanie uiszczona, podlega egzekucji zgodnie z przepisami dotyczącymi egzekucji w administracji.
Kategorie:
