Zrzut ścieków przemysłowych do kanalizacji bez pozwolenia lub z jego naruszeniem może być traktowany jako przestępstwo przeciwko środowisku. To z kolei ma bezpośredni wpływ np. na uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
1. Jakie są sankcje za zrzut ścieków przemysłowych do kanalizacji bez pozwolenia wodnoprawnego lub niezgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym?
2. Czy zrzut ścieków bez pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków stanowi przestępstwo przeciw środowisku?
3. Czy w zaświadczeniu o niekaralności lub oświadczeniu składanymi wraz z wnioskiem o pozwolenie na wytwarzanie odpadów mowa jest o przestępstwach i wykroczeniach związanych ze ściekami?
4. Czy kary, przestępstwa, wykroczenia dotyczące ścieków przemysłowych to te same, o których mowa w zaświadczeniu składanym wraz z wnioskiem na wytwarzanie odpadów?
5. Czy administracyjna kara pieniężna związana z brakiem pozwolenia wodnoprawnego ma wpływ na uzyskanie decyzji na wytwarzanie odpadów?
1. Jakie są sankcje za zrzut ścieków przemysłowych do kanalizacji bez pozwolenia wodnoprawnego lub niezgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym?
Zrzut ścieków przemysłowych do kanalizacji bez pozwolenia wodnoprawnego lub niezgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości od 1000 zł do 7500 zł [1]. Korzystanie z wód, wykonanie urządzeń, robót w wodach lub innych działań wymagających odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego jest natomiast zagrożone administracyjną karą pieniężną w wysokości od 5000 zł do 1 000 000 zł. Podstawę obliczenia wysokości kary, w przypadku dokonywaniu poboru wód podziemnych lub powierzchniowych, wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód, stanowi 500% opłaty zmiennej za realizację tych działań, w związku z czym ostateczny wymiar kary może być wyższy [2].
Więcej o sankcjach w artykule “Sankcje w gospodarce wodno-ściekowej a gospodarowanie odpadami“.
2. Czy zrzut ścieków bez pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków stanowi przestępstwo przeciw środowisku?
Zrzut ścieków bez pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków może stanowić przestępstwo przeciwko środowisku, jeżeli w wyniku podjętych działań dochodzi do zanieczyszczenia wody, powietrza lub powierzchni ziemi, które w konsekwencji może zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach [art. 182 ustawy k.k.] [3].
3. Czy w zaświadczeniu o niekaralności lub oświadczeniu składanymi wraz z wnioskiem o pozwolenie na wytwarzanie odpadów mowa jest o przestępstwach i wykroczeniach związanych ze ściekami?
Do wniosku o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów obligatoryjnie złożyć należy zaświadczenie o niekaralności za przestępstwa przeciwko środowisku [4]. Oświadczeń się nie przedkłada, a zaświadczenia muszą zawierać informacje o ściekach. Przestępstwem przeciwko środowisku mogą być także działania związane ze ściekami.
4. Czy kary, przestępstwa, wykroczenia dotyczące ścieków przemysłowych to te same, o których mowa w zaświadczeniu składanym wraz z wnioskiem na wytwarzanie odpadów?
W zaświadczeniu o niekaralności przedkładanym w postępowaniu o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów (ale także zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów) należy uwzględnić niekaralność w zakresie przestępstw przeciwko środowisku. Uchybienia w zakresie gospodarki wodno-ściekowej mogą również stanowić przestępstwo przeciwko środowisko, a zatem również ich może dotyczyć zaświadczenie o niekaralności.
5. Czy administracyjna kara pieniężna związana z brakiem pozwolenia wodnoprawnego ma wpływ na uzyskanie decyzji na wytwarzanie odpadów?
Administracyjna kara pieniężna związana z brakiem pozwolenia wodnoprawnego nie ma bezpośredniego wpływu na uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów (lub zezwolenia na przetwarzanie lub zbieranie odpadów). Jeżeli jednak, wskutek działań, z związku z którymi wymierzono administracyjną karę pieniężną, doszło do przestępstwa przeciwko środowisku, istnieje możliwość odmowy wydania decyzji w zakresie gospodarowania odpadami z uwagi na brak możliwości uzyskania stosownego zaświadczenia o niekaralności [5].
[1] Art. 476 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2025 r. poz. 960) brzmi:
Kto z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym korzysta z wód lub wykonuje urządzenia wodne albo inne czynności wymagające pozwolenia wodnoprawnego podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości od 1000 zł do 7500 zł.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000960 [dostęp: 19-08-2025]
[2] Art. 472aa ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2025 r. poz. 960) brzmią:
2. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich – minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.
3. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5000 zł do 1 000 000 zł, z wyjątkiem:
1) dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi;
3) odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000960 [dostęp: 19-08-2025]
[3] Art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) brzmi:
§ 1. Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3. Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony w związku z eksploatacją instalacji działającej w ramach zakładu, w zakresie korzystania ze środowiska, na które wymagane jest pozwolenie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000383 [dostęp: 19-08-2025]
[4] Art. 187 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647)
4. Do wniosku o wydanie pozwolenia należy dołączyć:
7) zaświadczenie o niekaralności prowadzącego instalację:
a) za przestępstwa przeciwko środowisku,
b) będącego osobą fizyczną albo wspólnika, prokurenta, członka rady nadzorczej lub członka zarządu prowadzącego instalację będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej za przestępstwa, o których mowa w art. 163, art. 164 lub art. 168 w związku z art. 163 § 1ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) – w przypadku pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000647 [dostęp: 19-08-2025]
[5] Zgodnie z art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz z art. 184 ust. 4 pkt 7) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wraz z wnioskiem o uzyskanie decyzji administracyjnej na gospodarowanie odpadami należy przedłożyć stosowne zaświadczenie o niekaralności:
Art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U z 2023 r. poz. 1587) brzmi:
3a. Do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów oraz do wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów dołącza się:
1) zaświadczenie o niekaralności:
a) posiadacza odpadów będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą,
b) wspólnika, prokurenta, członka zarządu lub członka rady nadzorczej posiadacza odpadów będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej
– za przestępstwa przeciwko środowisku lub przestępstwa, o których mowa w art. 163, art. 164 lub art. 168 w związku z art. 163 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny;
2) zaświadczenie o niekaralności posiadacza odpadów za przestępstwa przeciwko środowisku na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2023 r. poz. 659);
3) oświadczenie o niekaralności osób, o których mowa w pkt 1, lub o liczbie prawomocnych wyroków skazujących te osoby, za wykroczenia określone w art. 183, art. 189 ust. 2 pkt 6 lub art. 191;
4) oświadczenie, że w stosunku do:
a) osoby, o której mowa w pkt 1 lit. a,
b) posiadacza odpadów będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, wspólnika, prokurenta, członka zarządu lub członka rady nadzorczej tego posiadacza odpadów prowadzącego działalność gospodarczą jako osoba fizyczna
– w ostatnich 10 latach nie wydano ostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie i przetwarzanie odpadów lub nie wymierzono co najmniej trzykrotnie administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 194, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł;
5) oświadczenie, że wspólnik, prokurent, członek zarządu lub członek rady nadzorczej posiadacza odpadów nie jest lub nie był wspólnikiem, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub członkiem zarządu innego przedsiębiorcy:
a) w stosunku do którego w ostatnich 10 latach wydano ostateczną decyzję o cofnięciu zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie i przetwarzanie odpadów lub
b) któremu wymierzono co najmniej trzykrotnie administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194, w ostatnich 10 latach, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł
– za naruszenia popełnione w czasie, gdy jest lub był wspólnikiem, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub członkiem zarządu tego innego przedsiębiorcy.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20130000021/U/D20130021Lj.pdf [dostęp: 19-08-2025]
Art. 184 ust. 4 pkt 7) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647) brzmi:
7) zaświadczenie o niekaralności prowadzącego instalację:
a) za przestępstwa przeciwko środowisku,
b) będącego osobą fizyczną albo wspólnika, prokurenta, członka rady nadzorczej lub członka zarządu prowadzącego instalację będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej za przestępstwa, o których mowa w art. 163, art. 164 lub art. 168 w związku z art. 163 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) – w przypadku pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20010620627/U/D20010627Lj.pdf [dostęp: 19-08-2025]
