Zarządzanie dużym zakładem przemysłowym może wiązać się z koniecznością uzyskania decyzji administracyjnych na korzystanie z różnych komponentów środowiska. Problem braku odpowiednich pozwoleń w jednej dziedzinie może nieoczekiwanie wpłynąć na możliwość uzyskania pozwoleń w innych obszarach działalności. Szczególnie istotne może okazać się to w przypadku wzajemnych powiązań między gospodarką wodno-ściekową a gospodarowaniem odpadami.
● Regulowanie zagadnień gospodarki wodno-ściekowej w zakładzie
● Uchybienia w gospodarce wodno-ściekowej
● Przestępstwa przeciwko środowisku w gospodarce wodno-ściekowej
● Sankcje uchybień w gospodarce wodno-ściekowej
● Wpływ uchybień w gospodarce wodno-ściekowej na działalność zakładu przemysłowego
● Podsumowanie
Regulowanie zagadnień gospodarki wodno-ściekowej w zakładzie
Kwestie związane z gospodarką wodno-ściekową reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (dalej: ustawa p.w.) [1]. Na jej mocy podmioty korzystające z wód zobowiązane są m.in. do uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych.
Pozwolenie wodnoprawne to rodzaj zgody wodnoprawnej stanowiącej decyzję administracyjną regulującą m.in. takie zagadnienia jak szczególne korzystanie z wód, usługi wodne czy wykonywanie urządzeń wodnych [art. 389 ustawy p.w.] [2].
To właśnie w zakresie szczególnego korzystania z wód mieści się odprowadzanie ścieków przemysłowych (czyli wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego) czy wykorzystanie wód na potrzeby działalności gospodarczej. W zakresie zapewnienia dostępu do usług wodnych leży natomiast np. pobór wód podziemnych lub powierzchniowych czy wprowadzanie ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych.
Uchybienia w gospodarce wodno-ściekowej
Dział XII ustawy p.w. określa szczegółowo katalog działań związanych z prowadzeniem gospodarki wodno-ściekowej obarczonych sankcjami. Poniżej przywołano te odnoszące się do gospodarowania wodami i ściekami w związku z działalnością przemysłową.
Są to przestępstwa definiowane jako:
- uniemożliwianie lub utrudnianie korzystania z wód (art. 473) [3];
- wykonywanie robót lub czynności w pobliżu urządzeń wodnych i pomiarowych wbrew postanowieniom ustawy (art. 474) [4];
- niszczenie i uszkadzanie brzegów (art. 475) [5];
oraz wykroczenia w zakresie:
- korzystanie z wód lub wykonywanie urządzeń wodnych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym (art. 476) [6];
- naruszenie innych obowiązków w zakresie gospodarki wodnościekowej (art. 477 i art. 478) [7]:
- nieprowadzenie pomiarów ilości pobranej wody lub ilości i jakości ścieków,
- nieprowadzenie pomiarów ilości pobieranej wody,
- nieutrzymywanie urządzeń wodnych,
- lub uszkadzanie urządzeń wodnych,
- utrudnianie przepływu wody w związku z wykonywaniem lub utrzymywaniem urządzeń wodnych,
- nieprzekazanie wyników prowadzonych pomiarów ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych lub ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi lub nieterminowe przekazanie tych wyników,
- zmiana kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych lub kierunek odpływu wód ze źródeł, lub odprowadzanie wody, lub wprowadzanie ścieki na grunty sąsiednie,
- grodzenie nieruchomości przyległych do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych lub do brzegu wód morskich lub morza terytorialnego, w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, lub zakazanie lub uniemożliwienie przechodzenie przez ten obszar,
- nieprzekazanie danych wchodzących w zakres informacji gromadzonych w systemie informacyjnym gospodarowania wodami,
- wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wbrew przepisom art. 75 ustawy p.w.,
- wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, wbrew przepisom art. 75a, bezpośrednio do wód podziemnych lub do urządzeń wodnych, o ile wody te zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego
- spławianie do wód śniegu wywożonego z terenów zanieczyszczonych, w szczególności z centrów miast, terenów przemysłowych, terenów składowych, baz transportowych, dróg o dużym natężeniu ruchu wraz z parkingami lub go składowanie na terenach położonych między wałem przeciwpowodziowym a linią brzegu wody lub w odległości mniejszej niż 50 m od linii brzegu wody,
- gromadzenie na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią ścieków nawozów naturalnych, środków chemicznych lub innych substancji lub materiałów, które mogą zanieczyścić wody, prowadzenie odzysku lub unieszkodliwianie odpadów, w tym w szczególności składowanie odpadów, lub lokalizacja nowych cmentarzy,
- mycie pojazdów w wodach powierzchniowych lub nad brzegami tych wód,
- niezapewnienie ochrony wód przed zanieczyszczeniem wbrew przepisom art. 83,
- rozcieńczanie ścieków w celu uzyskania ich stanu, składu lub minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających zgodnego z przepisami wydanymi na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2,
- nieoznaczenie granic terenu ochrony pośredniej lub ochrony bezpośredniej,
- niestosowanie się do zakazów, nakazów lub ograniczeń obowiązujących w strefie ochronnej, na obszarze ochronnym lub w strefie ochronnej urządzeń pomiarowych służb państwowych,
- niewykonanie określonego w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia.
Naruszenia przepisów prawa wodnego zostały także wskazane w rozdziale XIa ustawy p.w., zgodnie z którym sankcjom podlega także korzystanie z wód, wykonanie urządzeń wodnych, robót w wodach lub innych działań wymagających odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
Przestępstwa przeciwko środowisku w gospodarce wodno-ściekowej
Ustawa p.w. formułuje katalog działań obarczonych ewentualnymi sankcjami, przy czym część z nich, z uwagi na swoją skalę i zakres, może stanowić przestępstwo przeciwko środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (zwany dalej ustawą k.k.) [8]. Zgodnie z rozdziałem XXII ww. ustawy do przestępstw przeciwko środowisku należą: powodowanie zniszczeń w przyrodzie i środowisku, nieodpowiednie postępowanie z odpadami i materiałami promieniotwórczymi, brak dbałości o urządzenia ochronne czy niszczenie lub uszkadzanie chronionych terenów lub obiektów.
Art. 182 ustawy k.k. przewiduje odpowiedzialność karną za zanieczyszczenie wody, powietrza lub powierzchni ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub postaci, która może zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach [9].
Innymi słowy, jeżeli w wyniku uchybień obowiązków w zakresie gospodarki wodno-ściekowej dojdzie do obniżenia jakości poszczególnych komponentów środowiska lub zniszczeń w świecie roślinnym lub zwierzęcym, do czynienia mamy z przestępstwem przeciwko środowisku zagrożonym karą wynoszącą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
Sankcje uchybień w gospodarce wodno-ściekowej
Następstwem uchybień w gospodarce wodno-ściekowej, wypełniających znamiona wykroczeń lub przestępstw wskazanych w ustawie p.w., są sankcje prawne, będące karami grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności. Poszczególne działania zagrożone są także administracyjnymi karami pieniężnymi.
Wysokość kar grzywny za poszczególne uchybienia oscyluje w kwocie od 1000 zł do 7500 zł, natomiast kara ograniczenia lub pozbawienia wolności może mieć wymiar do 5 lat.
Czym natomiast skutkuje brak pozwolenia wodnoprawnego? Realizacja usług wodnych lub szczególne korzystanie z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub z naruszeniem jego warunków może pociągać za sobą szereg różnych konsekwencji prawnych. Przepisy ustawy p.w. przewidują różnorodne sankcje zarówno w odniesieniu do wykroczeń, jak i przestępstw przeciwko środowisku.
Zgodnie z art. 476 ustawy p.w. [6] przekroczenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, np. przekroczenie dopuszczalnych zawartości stężeń substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska w ściekach lub przekroczenie dopuszczalnej ilości wprowadzanych ścieków, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości od 1000 zł do 7500 zł. Tej samej karze podlega, kto nie wykonuje obowiązków określonych w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego.
Korzystanie z wód, wykonanie urządzeń, robót w wodach lub innych działań wymagających odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego są natomiast zagrożone administracyjną karą pieniężną, wymierzaną w drodze decyzji przez właściwy organ Wód Polskich.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej wynosić może od 5000 zł do 1 000 000 zł, przy czym podstawę obliczenia wysokości kary w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub powierzchniowych, wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód stanowi 500% opłaty zmiennej za realizację tych działań, w związku z czym ostateczny wymiar kary może być wyższy [art. 472aa ust. 3 ustawy p.w.] [10].
Wpływ uchybień w gospodarce wodno-ściekowej na działalność zakładu przemysłowego
Zgodnie z brzmieniem przepisów sankcyjnych, uchybienia w zakresie gospodarki wodno-ściekowej mogą bezpośrednio skutkować karą grzywny, administracyjną karą pieniężną czy też karą pozbawienia lub ograniczenia wolności. Skutki wymierzenia kary mogą być jednak szersze i dotyczyć także innych aspektów działalności zakładu przemysłowego.
Konsekwencje uchybień w zakresie gospodarki wodno-ściekowej mogą być szczególnie dotkliwe w przypadku działalności w zakresie gospodarowania odpadami, wymagającej uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
Zgodnie z art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach [11], a także zgodnie z art. 184 ust. 4 pkt 7) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [12] wraz z wnioskiem o uzyskanie decyzji administracyjnej na gospodarowanie odpadami należy przedłożyć stosowne zaświadczenie o niekaralności.
Zaświadczenie o niekaralności odnosić powinno się do przestępstw przeciwko środowisku lub przestępstw, o których mowa w art. 163 [13], art. 164 [14] lub art. 168 [15] w związku z art. 163 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
Jak wskazano w niniejszym artykule uchybienia w zakresie gospodarki wodno-ściekowej mogą nosić znamiona przestępstw przeciwko środowisku, gdy w konsekwencji dochodzi do zanieczyszczenia wody, powietrza lub powierzchni ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub postaci, która może zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach.
Uchybienia w zakresie gospodarki wodno-ściekowej mogą zatem skutkować brakiem możliwości uzyskania stosowanego zaświadczenia o niekaralności, a w dalszej kolejności odmową wydania decyzji administracyjnej na gospodarowanie odpadami.
Należy jednak wskazać, że nie samo wystąpienie uchybienia będzie skutkować odmową wydania pozwoleń i zezwoleń w gospodarce odpadami. Kluczowe znaczenie ma fakt ukarania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko środowisku.
Podsumowanie
Brak pozwolenia wodnoprawnego lub naruszenie jego warunków związane jest z licznymi sankcjami prawnymi. Wymierzenie kary w gospodarce wodno-ściekowej nie jest jednoznaczne z brakiem możliwości uzyskania zaświadczenia o niekaralności, a w dalszej kolejności z odmową wydania decyzji administracyjnej na gospodarowanie odpadami. Należy jednak pamiętać, że zrzut ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub przekroczenie w ściekach stężeń substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska może powodować zniszczenie poszczególnych komponentów środowiska w znacznych rozmiarach lub powodować istotną w nich szkodę, a takie działanie stanowi przestępstwo przeciwko środowisku.
Działania w zakresie gospodarki wodno-ściekowej na terenie zakładu, wyczerpujące znamiona przestępstwa przeciwko środowisku, skutkujące skazaniem prawomocnym wyrokiem sądu może skutkować odmową wydania decyzji administracyjnej w gospodarowaniu odpadami.
W praktyce oznacza to, że prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami wymaga stałego nadzoru nad wszystkimi uwarunkowaniami formalno-prawnymi działalności gospodarczej, niezależnie od tego którego komponentu środowiska one dotyczą.
[1] Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170001566/U/D20171566Lj.pdf
[2] Art. 89 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na:
1) usługi wodne;
2) szczególne korzystanie z wód;
3) długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej;
4) rekultywację wód powierzchniowych lub wód podziemnych;
5) wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji hamujących rozwój glonów;
6) wykonanie urządzeń wodnych;
7) regulację wód, zabudowę potoków górskich oraz kształtowanie nowych koryt cieków naturalnych;
8) zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wód;
9) prowadzenie przez wody powierzchniowe płynące oraz przez wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych, rurociągów, przewodów w rurociągach osłonowych lub przepustów;
10) prowadzenie przez śródlądowe drogi wodne oraz przez wały przeciwpowodziowe napowietrznych linii energetycznych i telekomunikacyjnych.
[3] Art. 473 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
1. Kto wbrew przepisowi art. 31 ust. 1 uniemożliwia lub utrudnia korzystanie z wody do zwalczania poważnych awarii, klęsk żywiołowych, pożarów lub innych miejscowych zagrożeń lub do zapobieżenia poważnemu i nagłemu niebezpieczeństwu grożącemu życiu lub zdrowiu osób, lub mieniu znacznej wartości, którego w inny sposób nie można uniknąć
– podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
2. Jeżeli następstwem czynu określonego w ust. 1 jest śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka lub znaczna szkoda w mieniu
– sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności do lat 5.
[4] Art. 474 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
1. Kto wbrew przepisom art. 176 ust. 1, art. 192 ust. 1 pkt 3 lub art. 382 ust. 2 pkt 2 wykonuje w pobliżu urządzeń wodnych lub pomiarowych roboty lub czynności zagrażające tym urządzeniom
– podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
2. Jeżeli następstwem czynu określonego w ust. 1 jest znaczna szkoda
– sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności do lat 2.
[5] Art. 475 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
Kto niszczy lub uszkadza brzegi śródlądowych wód powierzchniowych, brzegi wód morskich, budowle, w tym mury, niebędące urządzeniami wodnymi, tworzące brzeg lub grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi
– podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
[6] Art. 476 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
1.Kto z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym korzysta z wód lub wykonuje urządzenia wodne albo inne czynności wymagające pozwolenia wodnoprawnego podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości od 1000 zł do 7500 zł.
2. Tej samej karze podlega, kto nie wykonuje obowiązków określonych w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego.
3. Nie popełnia wykroczenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, kto wykorzystuje wody na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej na polecenie operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub operatora systemu połączonego elektroenergetycznego w celu usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, z późn. zm.), jeżeli wykorzystanie tej wody nastąpiło w rozmiarze i w czasie niezbędnym do usunięcia tego zagrożenia.
[7] Art. 477 i art. 478 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmią:
Art. 477
Kto wbrew:
1) przepisowi art. 42 ust. 1 nie wykonuje badania jakości wody w miejscu okazjonalnie wykorzystywanym do kąpieli,
2) przepisowi art. 42 ust. 3 nie przekazuje właściwemu państwowemu powiatowemu lub państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu wyników badań jakości wody w miejscu okazjonalnie wykorzystywanym do kąpieli,
3) przepisowi art. 45 ust. 1 nie oznakowuje kąpieliska lub miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli,
4) przepisowi art. 101 ust. 1 nie prowadzi pomiarów ilości pobranej wody lub ilości i jakości ścieków,
5) przepisowi art. 101 ust. 3 nie prowadzi pomiarów ilości pobieranej wody,
6) przepisowi art. 188 ust. 1 nie utrzymuje urządzeń wodnych,
7) przepisowi art. 192 ust. 1 pkt 1 niszczy lub uszkadza urządzenia wodne,
8) przepisowi art. 192 ust. 1 pkt 2 utrudnia przepływ wody w związku z wykonywaniem lub utrzymywaniem urządzeń wodnych,
9) przepisowi art. 208 uniemożliwia wejście na grunt,
10) przepisowi art. 233 ust. 1 uniemożliwia dostęp do wód na potrzeby wykonywania robót związanych z utrzymywaniem wód lub dla ustawiania znaków żeglugowych lub hydrologiczno-meteorologicznych urządzeń pomiarowych,
11) przepisowi art. 233 ust. 2 nie zapewnia dostępu do wody w sposób umożliwiający powszechne korzystanie z wód,
12) przepisowi art. 304 ust. 1 nie przekazuje wyników prowadzonych pomiarów ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych lub ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi lub nieterminowo przekazuje te wyniki,
13) przepisowi art. 344 ust. 4 nie prowadzi kontroli wewnętrznej
– podlega karze grzywny, przy czym grzywna za wykroczenia, o których mowa w pkt 4-8 i 12, wynosi od 1000 zł do 7500 zł.
Art. 478
Kto:
1) wbrew przepisowi art. 234 ust. 1 zmienia kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych lub kierunek odpływu wód ze źródeł, lub odprowadza wody, lub wprowadza ścieki na grunty sąsiednie,
2) wbrew przepisowi art. 232 ust. 1 grodzi nieruchomości przyległe do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych lub do brzegu wód morskich lub morza terytorialnego, w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, lub zakazuje lub uniemożliwia przechodzenie przez ten obszar,
3) wbrew przepisowi art. 331 ust. 2 nie przekazuje danych wchodzących w zakres informacji gromadzonych w systemie informacyjnym gospodarowania wodami,
4) wbrew przepisowi art. 36 ust. 7, będąc właścicielem gruntu, któremu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33, dokonującym poboru wód lub wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 ust. 6, nie zapewnia dostępu do nieruchomości w zakresie niezbędnym do wyposażenia w przyrządy pomiarowe,
5) wbrew przepisom art. 75 wprowadza ścieki do wód lub do ziemi,
5a) wbrew przepisom art. 75a wprowadza wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych:
a) bezpośrednio do wód podziemnych,
b) do urządzeń wodnych, o ile wody te zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 4,
6) wbrew przepisom art. 77 ust. 1:
a) wprowadza do wód odpady lub ciekłe odchody zwierzęce,
b) spławia do wód śnieg wywożony z terenów zanieczyszczonych, w szczególności z centrów miast, terenów przemysłowych, terenów składowych, baz transportowych, dróg o dużym natężeniu ruchu wraz z parkingami, lub go składuje na terenach położonych między wałem przeciwpowodziowym a linią brzegu wody lub w odległości mniejszej niż 50 m od linii brzegu wody,
c) na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią gromadzi ścieki, nawozy naturalne, środki chemiczne lub inne substancje lub materiały, które mogą zanieczyścić wody, prowadzi odzysk lub unieszkodliwianie odpadów, w tym w szczególności składuje odpady, lub lokalizuje nowe cmentarze,
d) myje pojazdy w wodach powierzchniowych lub nad brzegami tych wód,
e) pobiera z wód powierzchniowych wodę bezpośrednio do opryskiwaczy rolniczych oraz myje opryskiwacze rolnicze i sprzęt do aplikacji nawozów, oraz wylewa wodę z ich mycia w odległości mniejszej niż 25 m od brzegu zbiorników wodnych, jezior, cieków naturalnych, rowów, kanałów, ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie art. 135 ust. 1,
f) używa farb produkowanych na bazie związków organiczno-cynowych (TBT) do konserwacji technicznych konstrukcji podwodnych,
g) porusza się pojazdami w wodach powierzchniowych lub po gruntach pokrytych wodami,
6a) wbrew przepisowi art. 175a ust. 1 na obszarze nieruchomości, które zostały nabyte przez Wody Polskie na podstawie art. 258a ust. 1 i art. 17-21 ustawy z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, buduje, rozbudowuje lub odbudowuje obiekty budowlane lub wykonuje inne obiekty lub urządzenia,
7) wbrew przepisom art. 83 nie zapewnia ochrony wód przed zanieczyszczeniem,
8) wbrew przepisowi art. 177, będąc właścicielem lub zarządcą wału przeciwpowodziowego, nie wprowadza czasowego zakazu poruszania się po wałach przeciwpowodziowych,
9) wbrew przepisowi art. 79 rozcieńcza ścieki w celu uzyskania ich stanu, składu lub minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających zgodnego z przepisami wydanymi na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2,
10) wbrew przepisowi art. 84 ust. 4 rolniczo wykorzystuje ścieki,
11) wbrew przepisowi art. 83 ust. 5 nie usuwa ścieków ze statku do urządzenia odbiorczego na lądzie,
12) wbrew przepisowi art. 125 ust. 1 lub art. 129 ust. 1 nie oznacza granic terenu ochrony pośredniej lub ochrony bezpośredniej,
13) nie stosuje się do zakazów, nakazów lub ograniczeń obowiązujących w strefie ochronnej, na obszarze ochronnym lub w strefie ochronnej urządzeń pomiarowych służb państwowych,
14) wbrew przepisom art. 125 ust. 2 lub art. 129 ust. 3 niszczy, uszkadza lub przemieszcza tablice zawierające informacje o ustanowieniu strefy ochronnej lub stałe znaki stojące lub pływające, lub tablice zawierające informacje o ustanowieniu strefy ochronnej i zakazie wstępu osób nieupoważnionych,
15) wbrew przepisowi art. 382 ust. 2 pkt 1 bez upoważnienia przemieszcza urządzenia pomiarowe służb państwowych,
16) wbrew przepisowi art. 403 ust. 1 pkt 2 nie wykonuje określonego w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia
– podlega karze grzywny, przy czym grzywna za wykroczenia, o których mowa w pkt 2, 6, 7, 9, 10 i 12-16, wynosi od 1000 zł do 7500 zł.
[8] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf
[9] Art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) brzmi:
§ 1 Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2 Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3 Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony w związku z eksploatacją instalacji działającej w ramach zakładu, w zakresie korzystania ze środowiska, na które wymagane jest pozwolenie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4 Jeżeli sprawca czynu określonego w § 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
[10] Art. 472aa ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2025 poz. 960) brzmi:
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5000 zł do 1 000 000 zł, z wyjątkiem:
1) dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi;
3) odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód – gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód.
[11] Art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U z 2023 r. poz. 1587) brzmi:
3a. Do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów oraz do wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów dołącza się:
1) zaświadczenie o niekaralności:
a) posiadacza odpadów będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą,
b) wspólnika, prokurenta, członka zarządu lub członka rady nadzorczej posiadacza odpadów będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej
– za przestępstwa przeciwko środowisku lub przestępstwa, o których mowa w art. 163, art. 164 lub art. 168 w związku z art. 163 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny;
2) zaświadczenie o niekaralności posiadacza odpadów za przestępstwa przeciwko środowisku na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2023 r. poz. 659);
3) oświadczenie o niekaralności osób, o których mowa w pkt 1, lub o liczbie prawomocnych wyroków skazujących te osoby, za wykroczenia określone w art. 183, art. 189 ust. 2 pkt 6 lub art. 191;
4) oświadczenie, że w stosunku do:
a) osoby, o której mowa w pkt 1 lit. a,
b) posiadacza odpadów będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, wspólnika, prokurenta, członka zarządu lub członka rady nadzorczej tego posiadacza odpadów prowadzącego działalność gospodarczą jako osoba fizyczna
– w ostatnich 10 latach nie wydano ostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie i przetwarzanie odpadów lub nie wymierzono co najmniej trzykrotnie administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 194, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł;
5) oświadczenie, że wspólnik, prokurent, członek zarządu lub członek rady nadzorczej posiadacza odpadów nie jest lub nie był wspólnikiem, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub członkiem zarządu innego przedsiębiorcy:
a) w stosunku do którego w ostatnich 10 latach wydano ostateczną decyzję o cofnięciu zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie i przetwarzanie odpadów lub
b) któremu wymierzono co najmniej trzykrotnie administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194, w ostatnich 10 latach, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł
– za naruszenia popełnione w czasie, gdy jest lub był wspólnikiem, prokurentem, członkiem rady nadzorczej lub członkiem zarządu tego innego przedsiębiorcy.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20130000021/U/D20130021Lj.pdf
[12] art. 184 ust. 4 pkt 7) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647) brzmi:
7) zaświadczenie o niekaralności prowadzącego instalację:
a) za przestępstwa przeciwko środowisku,
b) będącego osobą fizyczną albo wspólnika, prokurenta, członka rady nadzorczej lub członka zarządu prowadzącego instalację będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej za przestępstwa, o których mowa w 163, art. 164 lub art. 168 w związku z art. 163 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) – w przypadku pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20010620627/U/D20010627Lj.pdf
[13] Art. 163 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) brzmi:
§ 1 Kto sprowadza zdarzenie, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, mające postać:
1) pożaru,
2) zawalenia się budowli, zalewu albo obsunięcia się ziemi, skał lub śniegu,
3) eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się substancji trujących, duszących lub parzących,
4) gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub wyzwolenia promieniowania jonizującego,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2 Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3 Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 4 Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
[14] Art. 164 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) brzmi:
§ 1 Kto sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo zdarzenia określonego w art. 163 § 1,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2 Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
[15] Art. 168 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) brzmi:
Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w art. 163 § 1, art. 165 § 1, art. 166 § 1 lub w art. 167 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
