Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115) przewiduje szeroki katalog administracyjnych kar pieniężnych, które mogą objąć nie tylko zgłaszających, lecz także odbiorców, prowadzących instalacje, transportujących oraz magazynujących odpady. Nowe przepisy mają istotnie zwiększyć formalizm, zakres sankcji i ryzyko konsekwencji za błędy w dokumentacji, potwierdzeniach i organizacji przemieszczeń. Szczególnie istotne zmiany dotyczą również przemieszczeń realizowanych na podstawie aneksu VII.
Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115) omawia mecenas dr Marcin Kaźmierski r pr.
Do kogo skierowane jest nagranie?
- do osób odpowiedzialnych za organizację przemieszczenia,
- do firm uczestniczących w transgranicznym przemieszczaniu odpadów,
- do przewoźników odpadów,
- do podmiotów pełniących różne role w przemieszczeniu odpadów, w tym wytwórców odpadów, zgłaszających, odbiorców i transportujących,
- do prowadzących instalacje odzysku lub unieszkodliwiania odpadów oraz podmiotów magazynujących odpady,
- do osób odpowiedzialnych w firmach za zgodność działań z przepisami odpadowymi, dokumentację i warunki zezwoleń,
- do wszystkich podmiotów, które muszą zarejestrować się w systemie DIWASS.
Czego się dowiesz?
- Poznasz planowaną wysokość administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych projekcie ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115)?
- Za jakie naruszenia mogą odpowiadać zgłaszający, organizujący przemieszczenie i odbiorcy odpadów?
- Jakie sankcje grożą przy przemieszczeniach realizowanych na podstawie załącznika VII?
- Jakie obowiązki dotyczą terminowego uzupełnienia dokumentów i potwierdzeń?
- Jakie kary mogą grozić transportującemu odpady?
- Od czego ma zależeć wysokość wymierzanej kary?
- W jaki sposób naruszenia przepisów o transgranicznym przemieszczaniu odpadów mogą wpłynąć na posiadane zezwolenia odpadowe?
- Jakie opłaty mają obowiązywać za zezwolenie wstępne i za zezwolenie na transgraniczne przemieszczenie odpadów?
Co zyskasz?
- uporządkowany obraz sankcji przewidzianych w projekcie ustawy,
- lepsze zrozumienie ryzyk prawnych i organizacyjnych związanych z TPO,
- wskazanie, które obowiązki i terminy mogą mieć kluczowe znaczenie w praktyce,
- większą świadomość konsekwencji błędów w dokumentacji i potwierdzeniach,
- lepsze przygotowanie do oceny, czy obecny sposób działania firmy wymaga zmian,
- wiedzę, które naruszenia mogą skutkować nie tylko karą pieniężną, ale także cofnięciem lub ograniczeniem decyzji z zakresu gospodarowania odpadami.
Podstawa prawna
W udostępnionym materiale powołujemy się na następującą normę prawną:
- Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115) https://przemyslisrodowisko.pl/wp-content/uploads/2026/04/projekt-ustawy-tpo.pdf
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401157
Dla tych, co wolą czytać
Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115), którego ostatnia dostępna wersja pochodzi z początku marca, a sam projekt jest datowany na 5 lutego br, ma według transkrypcji obowiązywać od 21 maja 2026. Jednym z jego najważniejszych elementów jest rozdział dotyczący administracyjnych kar pieniężnych.
W zapisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, ustawodawca unijny wskazuje, jakie działania mogą zostać uznane za nieprawidłowe, ale nie określa samych kar. Kary muszą zostać określone w przepisach krajowych. Dlatego trwają obecnie prace nad projektem ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115).
W projekcie ustawy o TPO (UC115) przewidziano cały rozdział poświęcony administracyjnym karom pieniężnym – rozdział 10, a sposób ich wymierzania ma być zbliżony do innych kar funkcjonujących w ochronie środowiska.
Zgodnie z zapisami projektu, karze może podlegać zgłaszający albo osoba uznana za zgłaszającego, jeżeli dokona nielegalnego przemieszczenia odpadów. Wysokość takiej kary ma wynosić od 50 tys. zł do 1 mln zł. Co więcej – takie działanie może stanowić również przestępstwo.
Kary mają dotyczyć także osoby organizującej przemieszczenie odpadów w sposób nielegalny. W tym przypadku wskazano przedział od 30 tys. zł do 1 mln zł. Rozróżniono przy tym zgłaszającego i osobę uznaną za zgłaszającego, kojarzonych do tej pory z procedurą uprzedniej zgody i decyzji, oraz organizującego przemieszczenie w ramach aneksu VII.
Obie grupy mogą ponieść karę od 20 tys. zł do 200 tys. zł m.in. w przypadku wysyłki większej liczby transportów lub większej ilości odpadów bez przekazania wymaganych dokumentów. Szczególne znaczenie przypisano przemieszczeniom realizowanym na podstawie aneksu VII. Zgodnie z przywołanym art. 39 ust. 1 pkt 4, kara od 20 tys. zł do 200 tys. zł ma grozić również za dokonanie wysyłki odpadów bez uzupełnienia formularza z załącznika VII nie później niż 2 dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia.
Właśnie dlatego zmiany mają charakter rewolucyjny dla podmiotów działających na aneksie VII, ponieważ oznaczają one nie tylko nowe obowiązki, lecz także cały katalog sankcji, a niewypełnienie obowiązków dokumentacyjnych może mieć znaczenie nie tylko administracyjne, ale również karne.
Sankcje mają dotyczyć również odbiorców odpadów. Kara od 20 tys. zł do 200 tys. zł może zostać nałożona w przypadku naruszenia obowiązku odzysku lub unieszkodliwienia, a także przyjęcia większej ilości odpadów lub większej liczby transportów niż wynika to z decyzji.
Taką samą wysokość kary przewidziano także dla podmiotu prowadzącego instalację odzysku lub unieszkodliwiania odpadów. Sankcja może grozić za naruszenie obowiązku terminowego potwierdzenia dokonania odzysku, przyjęcie większej ilości odpadów niż dopuszczają warunki oraz niewypełnienie obowiązku potwierdzenia otrzymania odpadów w terminie 2 dni roboczych.
W praktyce oznacza to, że sankcją może skutkować zarówno wysłanie transportu bez właściwego uzupełnienia dokumentów lub zbyt wcześnie, jak i brak terminowego potwierdzenia przyjęcia odpadów czy brak potwierdzenia odzysku w ciągu 30 dni.
Kary przewidziano również dla transportującego odpady. W projekcie ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów, wskazana wysokość kar wynosi od 10 tys. zł do 100 tys. zł. Sankcja ta może zostać nałożona za przewóz niewłaściwą trasą, przewóz bez dokumentów wymaganych podczas przemieszczania odpadów oraz za brak zapewnienia podczas transportu udostępniania informacji określonych w załącznikach IA, IB i 7.
Odpowiedzialność karną, w postaci kary pieniężnej ma ponosić także podmiot, który zobowiąże się do magazynowania odpadów i nie dopełni przewidzianych warunków. W tym przypadku również wskazano przedział od 10 tys. zł do 100 tys. zł.
W projekcie ustawy o TPO (UC115) wskazano również sposób ustalania wysokości kary. Uwagę zwraca duża rozpiętość możliwych sankcji, np. od 20 tys. zł do 200 tys. zł albo od 30 tys. zł do 1 mln zł. W określeniu jej wysokości z pomocą organom ma przyjść art. 42 projektu. Przy wymiarze kary mają być brane pod uwagę takie elementy jak waga i okoliczności naruszenia, ilość, rodzaj i charakter odpadów oraz zagrożenie dla środowiska. Szczególnie interesująca/niepokojąca jest jednak informacja, że inspektorzy mają brać pod uwagę również współpracę i zaangażowanie podmiotu, do którego skierowana jest decyzja. Tym samym, sposób zachowania się podmiotu kontrolowanego, w toku postępowania kontrolnego może wpływać na ostateczny wymiar kary!
Oprócz sankcji pieniężnych projekt o TPO (UC115) ma wprowadzać jeszcze jedną istotną konsekwencję. Ma zostać zmieniony art. 47 ustawy o odpadach poprzez dodanie ust. 1b. Zgodnie z przedstawionym omówieniem, jeżeli posiadacz odpadów posiadający zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów narusza przepisy rozporządzenia UE 2024/1157 w zakresie działalności objętej zezwoleniem albo działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ będzie mógł cofnąć posiadaną decyzję, to zezwolenie bez odszkodowania, określając termin wykonania decyzji.
Oznacza to, że naruszenie przepisów o transgranicznym przemieszczaniu odpadów może stać się przesłanką do cofnięcia lub ograniczenia decyzji dotyczących gospodarowania odpadami. Co ważne, nie chodzi wyłącznie o sytuacje związane z procedurą uprzedniej zgody, lecz także o działania podejmowane w ramach aneksu VII, o ile dotyczą działalności objętej posiadanym zezwoleniem lub są z nim niezgodne.
W projekcie ustawy o TPO (UC115) omówiono także opłaty skarbowe. Po wejściu w życie ustawy (jeśli nie zostaną wprowadzone zmiany względem projektu) zezwolenie wstępne ma kosztować 2 tys. zł, natomiast opłata skarbowa za zezwolenie na transgraniczne przemieszczenie odpadów ma wynosić 14 tys. zł, zarówno w przypadku przemieszczeń jednokrotnych, jak i wielokrotnych.
Zapowiadane zmiany w transgranicznym przemieszczaniu odpadów i DIWASS oznaczają nie tylko nowy system, ale przede wszystkim większy formalizm, pełną widoczność danych oraz większe ryzyko wykrycia błędów przez organy kontrolne. Brak rejestracji, niekompletne dane albo błędy w dokumentach mogą zablokować obsługę sprawy, doprowadzić do odrzucenia zgłoszenia, a nawet narazić firmę na sankcje.
Kategorie:
