Nowoczesny przemysł w Polsce

Jak przemysł 4.0 troszczy się o środowisko?

Na naszych oczach następują zmiany gospodarcze, których tempo i nieuchronność są bezprecedensowe. Globalna konkurencja, rewolucja cyfrowa, zmiana postaw konsumenckich oraz ewolucja podejścia do wykorzystania zasobów naturalnych stają się fundamentami gospodarki przyszłości.

Współczesny rozwój przemysłu wcale nie musi negatywnie wpływać na środowisko naturalne. Coraz częściej innowacyjne i nowoczesne technologie umożliwiają efektywne oszczędzanie zasobów naturalnych. Jak przedsiębiorstwa mogą zadbać o zwiększanie rentowności, obniżenie kosztów z poszanowaniem dóbr naturalnych? Odpowiedź przynosi Przemysł 4.0., którego elementy stosuje już blisko trzy czwarte firm produkcyjnych w Polsce [1].

Czym jest przemysł 4.0?

Przemysł 4.0 to zbiorcze pojęcie opisujące integrację inteligentnych maszyn, systemów w sieci oraz modyfikację procesów produkcyjnych w taki sposób, by miały zwiększoną wydajność wytwarzania oraz umożliwiały elastyczne zmiany asortymentu. Przemysł 4.0 dotyczy nie tylko technologii, ale też nowych sposobów pracy i roli ludzi w przemyśle. 
Przemysł 4.0 integruje ludzi oraz sterowane cyfrowo maszyny z Internetem i technologiami informacyjnymi. Materiały produkowane lub wykorzystywane do produkcji można zawsze zidentyfikować, mają one także możliwość niezależnego komunikowania się między sobą. Przepływ informacji jest realizowany w pionie: z poszczególnych komponentów do działu IT przedsiębiorstwa oraz z działu IT do komponentów. Drugi kierunek przepływu informacji jest realizowany w poziomie: pomiędzy maszynami zaangażowanymi w proces produkcji a systemem produkcyjnym przedsiębiorstwa.
Dzięki czwartej rewolucji przemysłowej zunifikowany został cały proces powstawania produktów – począwszy od składania zamówień, dostarczania komponentów, produkcję, wysyłkę gotowego towaru, aż do obsługi posprzedażowej. Innowacyjne systemy nie tylko przyniosły zwiększenie wydajności, ale przede wszystkim oznaczają oszczędności w wydatkach. Umożliwiają tzw. mass customization – uelastycznienie produkcji, indywidualizację wyrobów i zlecanie krótkich serii fabrycznych. Dzięki temu zamówienia są realizowane szybciej, a przedsiębiorstwo obniża koszty produkcji mając na uwadze również ochronę środowiska naturalnego.

Ochrona środowiska – jedno z największych wyzwań

Zmiany klimatyczne oraz ograniczony dostępu do czystej energii to zdaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego jedne z największych wyzwań, stojących przed Przemysłem 4.0. Czy im sprosta? Czy transformacja oparta na technologiach cyfrowych jest szansą dla środowiska naturalnego?
Według raportu “Accelerating Clean Energy through Industry 4.0” [2], opublikowanym przez UNIDO w 2017 roku przemysłowe technologie cyfrowe oferują wiele korzyści dla środowiska, m.in. zwiększenie wykorzystania energii odnawialnej w produkcji, obniżenie emisji dwutlenku węgla, wzrost efektywności energetycznej w przemyśle czy zwiększenie produktywności przedsiębiorstw.
Przemysł 4.0. sprzyja realizacji celów zrównoważonego rozwoju, które zostały ujęte w dokumencie „Transforming Our World: The 2030 Agenda for Global Action” („Przekształcamy nasz świat: Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju – 2030”) [3] przyjętym przez ponad 100 państw podczas szczytu ONZ w Nowym Jorku w roku 2015.
Z perspektywy przemysłu najistotniejszy jest cel 9, mówiący o budowaniu stabilnej infrastruktury, promowaniu zrównoważonego uprzemysłowienia oraz wspieraniu innowacyjności. Tym samym, aby wywiązać się z realizacji tych założeń, kraje członkowskie ONZ muszą skupić się m.in. na modernizacji infrastruktury i unowocześnianiu przemysłu w taki sposób, by zapewnić jego zrównoważony rozwój. Ważnym aspektem realizacji tych założeń jest dbałość o środowisko naturalne. Dokument nakłada na kraje obowiązek bardziej efektywnego wykorzystania zasobów oraz stosowania czystych, przyjaznych dla środowiska technologii i procesów produkcyjnych.
Według danych zawartych w “Roczniku Statystycznym Przemysłu 2017”, przygotowanym przez GUS, polskie przedsiębiorstwa coraz częściej stawiają na tzn. technologie zintegrowane, a więc na zmniejszenie ilości wytwarzanych zanieczyszczeń poprzez modyfikację procesów technologicznych. W ten sposób produkcja staje się “czystsza” i bardziej przyjazna środowisku naturalnemu. Zgodnie z raportem wielkość nakładów na środki trwałe, służące ochronie środowiska w 2016 r. wyniosła ok. 6,5 mld zł. Najwięcej, bo ponad jedną trzecią przeznaczono na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu.
Coraz więcej przedsiębiorstw docenia fakt, że rozwiązania oferowane przez Przemysłowy Internet Rzeczy (inne określenie dla Przemysłu 4.0.), dostarczają zarówno korzyści bezpośrednich, tj. oszczędności, związane z wcześniejszym wykrywaniem anomalii, unikaniem przestojów czy obniżeniem ilości zużywanej energii elektrycznej, jak i pośrednich, związanych ze zmniejszeniem ilości dwutlenku węgla emitowanego do środowiska. Tym bardziej, że sektor przemysłowy odpowiada aż za jedną trzecią globalnego zużycia energii końcowej i 40 proc. globalnej emisji CO2.
Przemysł 4.0. charakteryzuje się również zwiększeniem efektywności energetycznej procesów produkcyjnych, co wpływa m.in. z utrzymanie bezpieczeństwa energetycznego, obniżenie wydatków na energię oraz chroni środowisko naturalne. Te korzyści docenia coraz więcej państw, które opracowują specjalne strategie energetyczne. Należy do nich również Polska. W 2016 r. weszła w życie ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2020 poz. 264) [4], określająca formalne zasady oraz obowiązki przedsiębiorców, mające na celu poprawę efektywności energetycznej, m.in. poprzez wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, sporządzanie audytu energetycznego przedsiębiorstwa oraz poprawę ogólnej wydajności w różnych sektorach gospodarki. Dla przypomnienia – Unia Europejska planuje do 2030 roku obniżyć zużycie energii o 30 proc.

Z drogi ewolucji przemysłowej nie da się zawrócić. Od tego jak wykorzystamy rozwój cyfrowych technologii przemysłowych zależy klimat naszej planety. Przemysł 4.0. niesie ze sobą wiele szans na symbiozę przemysłu i środowiska naturalnego.


[1]  Dane z opracowania „PSI Polska: Polska Produkcja gotowa na Przemysł 4.0.”

[2] Raport “Accelerating Clean Energy through Industry 4.0” https://www.unido.org/sites/default/files/2017-08/REPORT_Accelerating_clean_energy_through_Industry_4.0.Final_0.pdf [dostęp 2021-02-04]

[3] Dokument „Transforming Our World: The 2030 Agenda for Global Action” https://sdgs.un.org/sites/default/files/publications/21252030%20Agenda%20for%20Sustainable%20Development%20web.pdf [dostęp 2021-02-04]

[4] Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 264) http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20160000831/U/D20160831Lj.pdf [dostęp 2021-02-04]

 

Podziel się:

Napisz komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *