Nieutrzymywanie w należytym stanie lub nieużywanie urządzeń zabezpieczających środowisko przed zanieczyszczeniem może stanowić przestępstwo przeciw środowisku z art. 186 § 1 Kodeksu karnego. Na przykładzie zanieczyszczenia wody prowadzący wskazuje, że nawet bez istotnego obniżenia jej jakości może dojść do tego przestępstwa, jeśli urządzenie zabezpieczające było utrzymywane w niewłaściwym stanie. Zagadnienie odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw środowisku omawia biegły sądowy dr Marcin Kaźmierski r. pr.
Do kogo skierowane jest nagranie?
- do osób odpowiedzialnych za utrzymanie i eksploatację urządzeń zabezpieczających środowisko przed zanieczyszczeniem,
- do osób zajmujących się eksploatacją urządzeń oczyszczających spaliny i ścieki,
- do osób obsługujących i nadzorujących aparaturę alarmową i pomiarową związaną z ochroną środowiska,
- do specjalistów ds. ochrony środowiska w zakładach przemysłowych,
- do osób zajmujących się odpowiedzialnością karną za przestępstwa przeciwko środowisku.
Czego się dowiesz?
- Jakie zachowania mogą stanowić przestępstwo przeciw środowisku określone w art. 186 § 1 Kodeksu karnego?
- Jakie urządzenia zabezpieczające wodę, powietrze i powierzchnię ziemi przed zanieczyszczeniem wskazuje prowadzący?
- Czy urządzeniami zabezpieczającymi mogą być zarówno czujniki i aparatura pomiarowa, jak i urządzenia oczyszczające spaliny lub ścieki?
- Dlaczego punktowe zanieczyszczenie rzeki o dużym przepływie może nie powodować istotnego obniżenia jakości wody?
- Czy w przedstawionym przypadku brak przestępstwa przeciw środowisku z art. 182 Kodeksu karnego wyklucza przestępstwo z art. 186?
Co zyskasz?
- Uporządkujesz podstawową wiedzę o urządzeniach zabezpieczających środowisko przed zanieczyszczeniem, na przykładach przedstawionych w nagraniu.
- Zwrócisz uwagę na znaczenie należytego utrzymywania i używania urządzeń ochronnych w kontekście odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw środowisku.
- Lepiej zrozumiesz, na konkretnym przykładzie zanieczyszczenia wody, dlaczego brak przestępstwa z art. 182 nie musi oznaczać braku przestępstwa z art. 186 Kodeksu karnego.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818, 1872) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf
Dla tych, co wolą czytać
Jednym z przestępstw przeciwko środowisku jest czyn polegający na nieutrzymywaniu w należytym stanie lub nieużywaniu urządzeń zabezpieczających wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi przed zanieczyszczeniem. Przestępstwo to zostało określone w art. 186 § 1 Kodeksu karnego.
§ 1. Kto wbrew obowiązkowi nie utrzymuje w należytym stanie lub nie używa urządzeń zabezpieczających wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi przed zanieczyszczeniem lub urządzeń zabezpieczających przed skażeniem promieniotwórczym lub promieniowaniem jonizującym,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Zakres urządzeń, których może dotyczyć ten przepis, jest zróżnicowany. Mogą to być rozwiązania o charakterze alarmowym, takie jak czujki, czujniki czy aparatura pomiarowa wskazująca, że może dochodzić do zanieczyszczenia. Mogą to być również techniczne i fizyczne zabezpieczenia środowiska przed zanieczyszczeniem, w tym urządzenia służące do oczyszczania spalin czy ścieków.
Stany faktyczne mogą być zatem różne, jednak wspólnym celem takich urządzeń jest zabezpieczenie środowiska przed zanieczyszczeniem.
Możliwa jest również sytuacja, w której do zanieczyszczenia już doszło, na przykład w odniesieniu do wody, ale jego skala nie pozwala na uznanie, że doszło do istotnego obniżenia jakości wody, a tym samym na przyjęcie odpowiedzialności na podstawie art. 182 Kodeksu karnego.
§ 1. Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3. Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony w związku z eksploatacją instalacji działającej w ramach zakładu, w zakresie korzystania ze środowiska, na które wymagane jest pozwolenie, sprawca
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 3 działa nieumyślnie,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Przykładem może być zanieczyszczenie o charakterze punktowym, trafiające do rzeki o dużym przepływie. W wyniku rozcieńczenia może nie dojść do istotnego obniżenia jakości wody.
Nie oznacza to jednak automatycznie braku odpowiedzialności karnej. Jeżeli zanieczyszczenie było związane z utrzymywaniem urządzenia zabezpieczającego w niewłaściwym stanie, może nie dojść do przestępstwa określonego w art. 182 k.p.a., ale może dojść do przestępstwa z art. 186 k.p.a.
Kategorie:
